De Inverse Ruïne van Gijs Van Vaerenbergh brengt de tempel van Dionysos op de archeologische site van Herakleia in het Italiaanse Policoro opnieuw tot leven. Niet in zijn letterlijke vorm, maar als een artistieke interpretatie.

Verspreid over het Middellandse Zeegebied liggen talloze archeologische sites. In die overvloed zoeken archeologische musea elk naar hun strategie om de site aantrekkelijk te houden. De site van Herakleia, een oud-Griekse stad in Zuid-Italië uit de vijfde eeuw voor onze jaartelling, wordt geherwaardeerd door de artistieke projectenreeks Siris, gecureerd door het interdisciplinaire laboratorium StudioStudioStudio. Langs een nieuw parcours in het park vertellen artistieke interventies de verhalen waar materiële overblijfselen tekortschieten.

Aan de horizon tekent zich het silhouet van een Griekse tempel af. Naarmate je dichterbij komt, valt het beeld uiteen. Het silhouet blijkt gefragmenteerd en onvolledig. Het is slechts een verzameling van massieve volumes die de contouren zichtbaar maken. De gedaante zit gevangen in een driedimensionaal raster, alsof de tempel in restauratie is. Maar er is meer aan de hand. De regels van de zwaartekracht lijken er niet te gelden. Anders dan bij een klassieke ruïne, waarbij het bouwwerk mettertijd van bovenaf is aangevreten, lijkt de tempel van onderuit afgebrokkeld.

Het Belgische architectenduo Gijs Van Vaerenbergh keert in de Rovina Inversa het natuurlijke degradatieproces theatraal om. De oorspronkelijke Dorische tempel, die deel uitmaakte van de Akropolis van Herakleia, is door de tijd tot de grondvesten teruggedrongen. Precies boven die restanten verrijst opnieuw het majestueuze silhouet. De installatie maakt de imposante schaal van het verdwenen bouwwerk opnieuw voelbaar. Ontdaan van detail en ornament verschijnt de tempel als hedendaagse abstractie. De homogene volumes spreken het collectief geheugen aan en roepen de herinnering op aan de archetypische Griekse tempel. Fragmenten van het fronton, de kroonlijst en de sierlijsten zijn teruggebracht tot ruwe, sculpturale vormen.

Van dichtbij is de ware aard van het ogenschijnlijk massieve materiaal te zien. Aluminium honingraatpanelen, opgehangen tussen het twaalf meter hoge frame, dragen een laag gespoten kalkmortel die qua kleur en textuur aanleunt bij de oorspronkelijke tempel, maar de elementen reduceert tot egale volumes. Het stalen vakwerk verdeelt het gewicht over een funderingsbalk die langs de archeologische restanten loopt. De constructiemethode maakt de permanente installatie reversibel, waarmee de materiële integriteit van de archeologische site gerespecteerd blijft.

De indrukwekkende sculptuur is meer dan een nostalgisch kunstwerk, het is een kritisch instrument dat het natuurlijk verval van ruïnes bevraagt. In de theatrale inversie ligt zijn potentieel als hedendaags monument. Het draagt de monumentaliteit van het verleden met zich mee, maar vertaalt dat met een eigentijds bewustzijn naar een installatie op het snijvlak tussen kunst, architectuur en archeologie.