Afgelopen jaren begonnen steeds meer mensen thuis te werken. Dit heeft een grote impact op de kantoorsector die de laatste jaren sowieso al met leegstand kampte. Veel kantoorgebouwen uit de jaren 1960-1970 hebben bovendien grootschalige renovaties voor de boeg en de monofunctionele kantoortoren is een anachronisme waarin niet meer wordt geïnvesteerd. Als gevolg hiervan worden veel kantoorgebouwen tot woningen of scholen herbestemd. We zien alternatieve typologieën verschijnen waarin plaats is voor verschillende programma’s, zoals wonen, werken en ontspanning waarbij ook het interieur een belangrijke rol speelt. A+ onderzoekt welke toekomst het kantoor vandaag heeft in tijden van thuiswerken en bekijkt de impact van de renovatie op het gebied van typologie, programma, verdichting en de technische uitdagingen.

Baksteen wordt als een van de traditionele bouwmaterialen van de Noord-Europese architectuur gezien – zowel voor de draagstructuur als voor de gevel als paramentsteen. Daarenboven wordt steeds meer ingezet op baksteen omwille van zijn groot circulair potentieel en in het kader van de energietransitie. A+ onderzoekt de Belgische baksteenarchitectuur van vandaag, met aandacht voor de technische, constructieve en fysieke aspecten van het materiaal en publiceert hiervan ook de detailplannen. Dit dossier verschijnt naar aanleiding van de lezing op 15/3: A+Talk on Brick, in samenwerking met UGent in het kader van een internationaal colloquium over baksteenarchitectuur. Deze lezing is meteen ook de lancering van dit nummer.

A+ organiseert een Brusselse Prijs voor Architectuur en be­kroont daarmee recente realisaties van Belgische of buiten­landse architecten in Brussel en van Brusselse bureaus in België of het buitenland. Deze prijs zal tweejaarlijks worden uitgereikt, in verschillende categorieën, waaronder private in­terventies, publieke gebouwen, openbare ruimte, innovatieve praktijken, en beloftevolle jonge architecten. De Engelstalige speciale uitgave A+293 brengt uitgebreid en geïllustreerd ver­slag van alle nominaties, de jurering en de winnende projecten. Deze speciale editie zal verschijnen tijdens de feestelijk uitreiking van de Brusselse Prijs van Architectuur.

Uit ecologische en economische overtuiging kiezen publieke en private opdrachtgevers steeds vaker voor de herbestemming van grootschalige constructies en het hergebruik van materialen. Zo dragen ze bij aan de verdere uitbouw van de circulaire economie. Een oud kantoorgebouw wordt school, een fabriek of silo wordt omgevormd tot woningen, een voormalige rijkswachtkazerne krijgt een tweede leven als broedplaats voor ontwerpers en kunstenaars. A+292 onderzoekt de architecturale, stedelijke en maatschappelijke mogelijkheden van een reconversie, met een focus op grootschalige gebouwen.

Het aanbod aan faciliteiten voor kinderen – niet alleen scholen en crèches, maar ook sportzalen, jeugdhuizen, speelpleinen en skateparken – bepaalt in grote mate de leefbaarheid van een plek. A+291 vertrekt van het adagium: als een stad ‘kidsproof’ is, is het er goed om leven voor iédereen. We bekijken de gebouwde ruimte door de ogen van het spelende kind en tonen projecten die een stimulerende en inspirerende omgeving vormen voor de opgroeiende jeugd. Met projecten van oa. 1010au, Baumans-Deffet, Carton123, Compagnie O, Denc!-Studio, Grue en Ura.

De Coronacrisis legde er eens te meer de nadruk op: waardig wonen en werken in de stad gebeurt bij gratie van kwalitatieve publieke ruimte. Pleinen en straten waar plaats is voor fietsers en voetgangers, zon en groen. In de stad toonden alternatieve fietspaden, schoolstraten, leefstraten, en het (tijdelijk) inperken van parkeerplaatsen, hoe het plots toch anders kan. In dorpen en de stedelijke periferie blijft kwalitatieve publieke ruimte een agendapunt. Hoe kunnen we deze trend bestendigen? Wie zijn de spelers die ze beïnvloeden? Wat maakt het verschil voor een buurt?

Hoe kan je traditionele bouwmaterialen en technieken verder ontwikkelen en aanpassen om een antwoord te geven op huidige maatschappelijke uitdagingen? Wat als de combinatie van standaardisatie en regelgeving niet tot bevredigende resultaten leidt? A+289 gaat over Craftsmanship en belicht de manier waarop de architect, in samenwerking met de uitvoerder, materialen en technieken heruitvindt of een tweede leven geeft en daar architectuur mee maakt, met zin voor esthetiek, ruimtelijkheid en rekening houdend met de impact op omgeving en context. Met aandacht voor verschillende materialen, waaronder baksteen, leem en hout, maar ook staal, beton en textiel. Projecten van onder andere B-ild, Blaf, Baukunst, Générale, Karbon’ en Schenk Hattori.

Wonen is meer dan de keuze tussen een huis of een appartement, in de stad of erbuiten. Het woonvraagstuk behelst zowel ruimtelijke kwaliteit, verdichting als betaalbaarheid. Tijdens de Coronacrisis werd de woning de plek waar je niet alleen woont, maar ook werkt, lesgeeft, je ontspant, en intens samenleeft met huisgenoten of net heel geïsoleerd alleen leeft. A+288 toont zowel betaalbare individuele woningen, als collectieve en sociale woonprojecten, zowel in een stedelijke als randstedelijke of rurale context. Projecten ook die getuigen van een zeker experiment met de woondroom of waaruit blijkt dat de architect de gangbare woontypologie in vraag stelt. Met projecten van AAiO, Auxau, Burobill, Crit., Bart Dehaene, Doorzon, Felt, Générale, Hé! – BC Materials, Janda Vanderghote, Man, Rémi van Durme, Vander Maren – Venlet.

De ecologische en economische uitdagingen waarmee we vandaag op wereldschaal worstelen hebben een bewustwordingsproces in gang gezet dat aanzet tot een andere manier van denken en doen. Ook de architectuurpraktijk kan bijdragen aan een maatschappelijke verandering, op velerlei vlakken zoals zachte mobiliteit, ontharding, biodiversiteit, watergebruik, hergebruik… In de speciale editie bekijken we een 10-tal recente gerealiseerde (of nog lopende) projecten van naderbij, van onder meer Ouest, Rotor, 51N4E, NU architectuuratelier, a2o en BC Architects and Studies. Ze worden gekaderd door enkele longreads, die de thematiek van de veranderingspraktijk telkens vanuit een ander standpunt bekijken (vanuit de ontwerper, de burger, de overheid, de ondernemer).

De draagstructuur van een gebouw wordt vaak weggemoffeld onder lagen isolatiemateriaal en gevelbekleding, gipskarton en pleisterwerk. Soms komt ze tevoorschijn en bepaalt ze de ruimtelijke ervaring van de plek. Dan is ze de vormelijke articulatie van het hele gebouw. Soms is een gebouw hoofdzakelijk structuur, zoals dat het geval is bij bruggen of bepaalde industriële gebouwen. Bij vele grootschalige herbestemingsprojecten is de structuur vaak het enige ‘authentieke’ element dat echt bewaard blijft. Bij een steeds verder groeiende vraag naar een circulair materiaalbeheer spelen structurele elementen een belangrijke rol. A+ laat verschillende studiebureaus en technische experts aan het woord. Met projecten van a.practice, AgwA, Gafpa, Label, XDGA en a2o.

In A+285 onderzoeken we de rol van een hedendaags museum. Welke ambities heeft het, als toonplaats, als geheugen, als publieke ruimte of als catalysator voor stadsvernieuwing? Wat maakt het museum voor de 21ste eeuw zo bijzonder? En hoe ziet de hedendaagse museale ruimte er uit? Welk kader schept het museum voor de tentoongestelde werken die zowel op ruimtelijk als op technisch en klimatologisch vlak steeds grotere eisen stellen? A+285 is een nummer over nieuwe gebouwen voor (hedendaagse) kunst waarin het niet alleen over architectuur gaat, maar ook over de spanning tussen gebouw, kunstwerk en bezoeker. Met projecten van Francesca Torzo, V+, noA – Sergison Bates – EM2N. En met een interview met Rem Koolhaas en het Zwitserse architectenbureau Gigon Guyer.

Belgische architectuur krijgt veel media-aandacht in het buitenland, maar het gaat vaak over dezelfde bureaus en dezelfde projecten die in de prijzen vallen. Met deze speciale editie wil A+ aanstormend talent tonen, (jonge) bureaus die vandaag, op het scherp van de snee, onze ruimtelijke én maatschappelijke context vormgeven. A+ toont het werk van bureaus die op een kantelpunt in hun carrière staan, een doorstartmoment dat vraagt om professionalisering, groei en capaciteitsopbouw, zonder identiteits- en kwaliteitsverlies.

De architectuur voor de zorgsector in België, gebukt onder besparingen, evolueert naar steeds grotere en efficiëntere zorgfabrieken, waarin de menselijke schaal verloren gaat. A+ gaat op zoek naar de alternatieven die net aandacht tonen voor het kleinschalige, het intieme, het geborgene, het huiselijke. Naar architectuur die mensen in een kwetsbare positie – zoals ouderen, zieken, psychiatrische patiënten – centraal stelt. Met projecten van onder andere Sergison Bates, Trans, Central en Baumans-Deffet, en een interview met Carmody Groarke.

In dit nummer onderzoekt A+ wat de identiteit is van het ‘dorp’ en het ‘platteland’ in een verstedelijkt gebied als Vlaanderen of een eerder ruraal en postindustrieel gebied als Wallonië. De ruimtelijke uitdagingen binnen een rurale context zijn divers en gaan van mobiliteit en bereikbaarheid over landschappelijke interventies tot de behoefte aan een nieuwe architectuurtaal die tegemoetkomt aan de identitaire vraagstukken waar dorpen vandaag mee worstelen. Wat is dorpsarchitectuur vandaag en wat zijn de effecten van de betonstop, de mobiscore en de bouwmeesterscan?

Ontdek architecturaal detail als een denkproces — waar techniek, schoonheid en vakmanschap samenkomen. Gastredacteur: Aurélie Hachez.