Gebouwen en openbare ruimte moeten ontworpen worden rondom de mensen die er in leven. Met die insteek gaat de derde editie van het tweejaarlijkse New European Bauhaus Festival van 9 tot 13 juni door in het Jubelpark in Brussel. In meer dan honderdvijftig workshops, debatten en tentoonstellingen duikt het festival in de hoofdthema’s Democratisch Engagement en Betaalbaar Wonen.

In 2020 kondigde de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen de lancering van The New European Bauhaus (NEB) aan. De naam verwijst naar de Duitse Bauhausschool, die ernaar streefde om de kunsten, industriële productie en vakmanschap samen te brengen tot één geheel: het gesamtkunstwerk. De functionaliteit primeerde, en er heerste het geloof dat een goed ontwerp toegankelijk is voor iedereen. Honderd jaar later wil het NEB met eenzelfde interdisciplinaire samenwerking de European Green Deal naar concrete projecten vertalen.

Duurzaamheid, schoonheid en inclusiviteit zijn de drie kernwaarden die als leidraad dienen voor architecten, beleidsmakers, burgers en onderzoekers. Onder duurzaamheid vallen de ambities herbestemming, regeneratief ontwerp en een circulaire bouweconomie. Schoonheid verbindt mensen in het gebruiksgenot en benut de inherente culturele, sociale en natuurlijke kwaliteiten van een plaats. In A+319 Reclaiming Beauty, dat verschijnt op 28 september, onderzoekt de redactie van A+ hoe esthetiek zich herpositioneert in de architectuurpraktijk. Inclusiviteit tenslotte, gaat verder dan toegankelijkheid. Het is ook een manier om samenwerking in en tussen gemeenschappen te consolideren, en tot nieuwe manieren van samenleven te inspireren.

Tussen de sprekers valt Duitse architecte Anna Heringer op. Ze is een pionier in participatieve projecten die steunen op lokaal vakmanschap. Samen met de schoolkinderen, leerkrachten en ambachtslieden bouwde ze uit leem en bamboe de METI Handmade school in Bangladesh. Het project won in 2007 de Aga Khan Award voor de eenvoudige en menselijke werkwijze, met een hoge graad van samenwerking tussen architect, vaklui en gebruikers. Op het festival spreekt ze over de transformatie naar een klimaatneutrale en circulaire bouweconomie, die ook competitief moet zijn.

Dichter bij huis zijn BC Architects toonaangevend op het vlak van bioregionale architectuur. Mede-oprichter Laurens Bekemans komt spreken over duurzaam en veerkrachtig landschapsontwerp en biofiele architectuur. Het bouwmeesterschap is een andere troef van de Belgische architectuur. Bouwmeester maître architecte (BMA) Lisa De Visscher waakt mee over de ruimtelijke kwaliteit van stadontwikkelingsprojecten in Brussel. Ze verkent in een panelgesprek hoe empirisch onderbouwd ontwerpen zorgt voor inclusieve en natuurpositieve ruimten. Een laatste Belgische spreker is Jochem Daelman van Onkruid, dat Horst Arts en Music oprichtte. Zijn keynote speech vertrekt vanuit die ervaring om aan te tonen hoe tijdelijke architecturale ingrepen, artistieke interventies en collectieve bouwprocessen onderbenutte sites tot bruisende culturele ruimtes transformeren.

Als we willen bouwen aan een duurzame, esthetische en inclusieve omgeving moet dat interdisciplinair, met verenigde krachten, en door actoren uit alle lagen van de samenleving. Dat Belgische architecten geen toeschouwers zijn maar deze werkwijze mee vormgeven, is duidelijk. Het New European Bauhaus festival is een kans om samen met hen te denken over de toekomst van de Europese architectuurpraktijk.