Een eigen verhaal

Dit nummer van A+ toont een intrigerende verzameling van gebouwde en bedachte cirkels. Door zo’n verzameling aan te leggen, kunnen we de architectuur van ronde gebouwen beter begrijpen. Zo zien we dat bibliotheken, scholen en welzijns- en zorgvoorzieningen naar de cirkel teruggrijpen in een streven naar overzichtelijkheid, maar ook naar verbinding en saamhorigheid. In die zin verwijst hun grondplan op een vanzelfsprekende manier naar het symbool van de cirkel. Pieter T’Jonck (p. 32) zegt daarover: ‘Cirkels zijn pure geometrische vormen, maar ze lenen zich voor vele doeleinden en interpretaties. Ze scheppen samenhang waar anders misschien chaos zou zijn.’

Als er geen culturele context of ruimtelijk programma als vanzelfsprekend aanstuurt op een cirkelvorm, zou het ronde grondplan weleens een baldadige, extreme, haast absurde geste van de auteur kunnen zijn. Want waarom zou een woning of kantoor cirkelvormig moeten zijn? Christophe Van Gerrewey (p. 2) onderzoekt die vraag en de veronderstelde gebrekkige functionaliteit van de cirkel als onwaarschijnlijk grondplan. Hij kaart een aantal architecturale kwesties aan die zich door de cirkel laten scherpstellen. Ook Léone Drapeaud (p. 10) bevraagt de monumentaliteit en absolutie van de cirkel, en dwingt bewondering af voor de doorwrochte structuuroefening van de architect om een sluitende logica te brengen in een figuur die zich daar – op het eerste gezicht – niet voor leent. Gideon Boie (p. 48) bekritiseert dan weer de verwerping van de omgeving die inherent is aan de logica van de cirkel. ‘Formele schoonheid kan een bijzonder nut hebben,’ zo stelt hij, ‘maar wanneer dat formalisme radicaal wordt door het gebruik van een geometrische vorm, ontbreekt elke relatie met de context.’

A+311 Circular Plans gaat voorbij aan de geestige woordspeling. Dat de cirkelvorm symbolisch een dialoog kan aangaan met het gedachtegoed van circulaire architectuur, waarbij materialen en producten hun waarde behouden en opnieuw worden ingezet of hergebruikt, zou wat vergezocht zijn. Maar nu de urgentie om onze CO2-uitstoot drastisch te verminderen uiterst groot is, is het haast taboe om het over cirkelvormige in plaats van circulaire gebouwen te hebben. Toch is Job Floris (p. 24) zeer stellig: ‘De zelfstandigheid van de geometrie is een thema dat aandacht en erkenning verdient. Met een deugdelijk functionerende plattegrond is niets mis, maar de overtreffende trap is de plattegrond die daarbovenop ook nog een eigen verhaal weet te vertellen.’

U leest uw favoriete architectuurtijdschrift vanaf vandaag in een andere grafische vorm en ook de samenstelling verandert. Elk nummer bestaat voortaan uit twee delen. Het eerste deel bevat een doordachte selectie van Belgische hedendaagse architectuurprojecten die uitdagen en fascineren. Het thematische deel vormt en voedt het discours over architectuur en haar sociale aspiraties aan de hand van essays en interviews. De reflectie op het thema wordt ondersteund door de analyse van hedendaagse of historische voorbeelden uit binnen- en buitenland. Het themadeel van dit eerste nummer van 2025 werd door de redactie samengesteld, vanaf het volgende nummer zal telkens een kenner of ervaringsdeskundige als gastredacteur optreden. We hopen u zo met een secuur gecureerd tijdschrift nog beter te informeren, te inspireren en te verrassen.