“Architectuur leent van ambachten zoals plooien en weven”, schrijven de curatoren Fredi Fischli en Niels Olsen in de inleiding van Art Applied (2024), een lijvig overzicht van het werk van Petra Blaisse en haar ontwerpstudio Inside Outside (p. 39). Blaisse richt zich op het samenspel van binnen en buiten. “Ik werk al meer dan 35 jaar aan de eman- cipatie van het gordijn”, zegt ze. Haar intuïtieve benaderingswijze tracht architectuur vanuit beweging te orkestreren en te valoriseren. Met haar experimentele textieltoepassingen heeft ze een unieke positie in de architectuur verworven. Haar markante ingrepen verleenden menig gebouw, van OMA en anderen, een pregnant aanzicht.

Transdisciplinaire samenwerkingen tussen architecten en textielontwerpers verrijken de architectuur. Ze verbreden de horizon van het werk van architect en ontwerper en onderzoeken verschillende statuten en dimensies van textiel. Zachte textielarchitectuur beïnvloedt de affectieve kwaliteiten van de bewoonde ruimte. Ontwerpen voor een architectonische context zet aan tot experimenten en technische innovaties. Sinds jaar en dag werkt het textielduo Chevalier-Masson (p. 31) samen met Belgische en buitenlandse architectuurbureaus zoals 51N4E, Baukunst en Bruther. De doeken van Anne Masson en Eric Chevalier maken integraal deel uit van het succes van hun gebouwen.

Kunstintegraties vormen mee de textuur van een gebouw en geven betekenis aan onze gemeenschapsruimte. Dit A+-nummer toont heel wat samenwerkingen tussen architecten en kunstenaars, onder wie Philip Aguirre (Ono architectuur, p. 14) en Edith Dekyndt (Tank Architectes, p. 53). Valérie Mannaerts creëerde een monumentaal gordijn voor het hoofdkantoor van Pleegzorg Vlaams-Brabant, ontworpen door Ura. Als een warme mantel omarmt het gordijn de zorgende functie van het gebouw. “Ik zoek autonomie in het gesprek met de ruimte en de architectuur waarvoor het werk gerealiseerd wordt,” zegt Mannaerts. De associaties in haar uitbundige tekeningen en weelderige composities, kundig geweven door TextielLab Tilburg, worden aan onze verbeelding overgelaten.

Blaisse, Mannaerts, maar ook Flore Fockedey (p. 6) of Marie Mees (p. 23)… Is textiel een zaak van vrouwen? Nijverheden als breien en weven werden vanwege de associaties met het huishouden historisch als vrouwelijk beschouwd. Ook op de Bauhaus-school, een progressief instituut dat mannen en vrouwen als gelijken zou aanvaarden, was textiel een louter vrouwelijke aangelegenheid. Het Bauhaus bood vrouwen ongekende kansen, zij het alleen aan het weefgetouw. Toch zorgden de vrouwen binnen die afdeling voor baanbrekend werk. Anni Albers (p. 112) werd de eerste textielontwerper met een solotentoonstelling in het MoMa in New York. Samen met haar echtgenoot Joseph Albers begeleidde ze op Yale University Sheila Hicks, die later wereldberoemd werd om haar kleurrijke textiele installaties (p. 116).

Textiel en textuur, hun tastbaarheid, tactiliteit, sensibiliteit, geur en akoestische kwaliteiten, zijn elementen om sfeer te creëren. In zijn tekst Atmospheres (1996) beschrijft Peter Zumthor een serie thema’s die in zijn werk een rol spelen in het verkrijgen van architectonische sfeer. De beleving van sfeer wordt bepaald door de gelijktijdigheid van ‘echte dingen’ zoals materiaal, textuur, geluid, temperatuur, ritme, licht en tegelijkertijd schaduw,doordemanierwaaropaldezeaspecten samenkomen. Voor Zumthor zorgt sfeer ervoor dat architectuur raakt.