Sinds juni 2021 verschijnen er in het open landschap objecten ter nagedachtenis van de coronaslachtoffers: Onumenten. Deze iconische landschappen creëren serene plekken om verdriet te uiten. Zowel individueel als in groep. De onumenten werden bedacht door psychiater en rouwdeskundige Uus Knops. Landschapsarchitect Bas Smets ontwierp ze en plaatste ze in de natuur. De gebroken cirkel (oftewel: gebroken O) komt altijd terug en staat symbool voor ons dagelijks leven dat onderbroken werd door het coronavirus. Het eerste Onument werd in Kortrijk geplaatst, gevolgd door Gent, Lommel, Aarschot, Leuven en Brussel.
Serene plekken om verdriet te uiten
De Onumenten vormen een familie van herdenkingsplekken verspreid over het Belgische landschap. Elk Onument volgt een vast ontwerpprincipe: een perfecte cirkel van 18 elementen waarvan er vijf ontbreken. Die symboliseren het gemis. Wat resteert zijn 13 zitelementen. Een verwijzing naar 13 maart 2020: de dag dat België de eerste lockdown inging. Terwijl die periode gekenmerkt werd door afzondering en eenzaamheid, brengen Onumenten juist een tegengesteld gevoel teweeg. Ze zijn open en uitnodigend voor iedereen.
Deze constructies dragen bij aan een nieuwe manier van omgaan met rouw en verlies: niet langer verborgen achter gesloten deuren, maar in de open ruimte. Ze nodigen uit tot ontmoeting en verbinding. Voor rouwenden, wandelaars, families en toevallige passanten vormen ze een betekenisvolle en toegankelijke plek in de publieke ruimte. Ze bieden ook een sfeervolle plek voor rituelen – zoals Onumentaal – en versterken de sociale cohesie.
Gepolijst architectonisch beton met visuele impact
Hoewel elk Onument vanuit eenzelfde basisidee ontstaat, is geen enkel exemplaar identiek. De dimensies, samenstelling en positionering worden aangepast aan de specifieke locatie. Op de ene plaats breken heide of dennenbomen de cirkel in twee of drie delen, symbool voor de verwoestende kracht van het Coronavirus. Op andere plekken wordt gekozen voor één aaneengesloten streng of 13 losse zitelementen. Alle varianten zijn mogelijk.
Een constante factor blijft de materialiteit: de Onumenten zijn altijd vervaardigd uit zelfverdichtend gepolijst beton. Glad en comfortabel om op te rusten en tegelijk duurzaam en voldoende sterk om wind en weer te trotseren. Het beton zorgt voor visuele spankracht. Het onument krijgt een zekere zwaarte die mooi contrasteert met de openheid van de vorm en de lichtheid van de aanwezige natuur.
Gefragmenteerde oude grafzerken als circulaire grondstoffen
Elk Onument komt tot stand via maatwerk in structuur, kleur én samenstelling van het beton. De drang naar het werken met lokale grondstoffen trekt zich steeds meer door in het concept. Voor het Onument in Lommelwerd gewerkt met Lommels zand. Wanneer mogelijk, kiezen architect en lokale besturen zelfs voor circulaire grondstoffen. De granulaten van het Onument in Aarschot zijn gebroken ijzerzandsteenresten. Leuven koos zelfs voor granulaten van gefragmenteerde oude grafzerken. Een krachtige symboliek.
Bekijk een filmpje van het Onument in Egenhoven (Leuven) >
Maatwerk in prefab beton: Ebema_CustomConcrete
Ebema_LivingCity verbetert ruimte. Voor overheden, bedrijven en de projectmarkt. Voor mensen. Met meer dan 75 jaar ervaring in betontechnologie zit co-creatie in ons DNA. En zijn we een niet te missen partner in de realisatie van unieke landschappen. Vraag naar onze expertise in gepolijst architectonisch beton, circulaire granulaten of CO2-reducerende productietechnieken. En onze doorgedreven goesting om dromen waar te maken.
