Wat is architectuur? Alleszins een praktijk die voortdurend in beweging is, en waarvan het discours voortdurend wordt herschreven, of in dit geval, hertekend! De tentoonstelling Chronograms of Architecture, te zien in het CIVA, onderzoekt deze complexe vraag aan de hand van acht diagrammen. Acht verschillende discoursen illustreren elk een uniek perspectief op hedendaagse uitdagingen en bekommernissen van de architectuurcultuur.
Het uitgangspunt van de tentoonstelling is een emblematisch werk van Charles Jencks uit de jaren 70: een reeks ‘chronogrammen’ die de grote lijnen van de evolutie van het architecturale discours weergeven. Voordat we hier dieper op ingaan, moeten we eerst begrijpen wat een chronogram is: een soort diagram dat de evolutie van een begrip op een tijdlijn weergeeft. Door sociale bewegingen, technische innovaties, grote projecten en belangrijke figuren op een tijdschaal te rangschikken, illustreert Jencks de evolutie van de architectuur als discipline vanaf 1920 tot het begin van de jaren 2000.
Het werk dat in de tentoonstelling wordt gepresenteerd, actualiseert de tekeningen van Jencks en houdt rekening met de huidige uitdagingen van architectuur. Acht teams – bestaande uit architecten, grafisch ontwerpers en onderzoekers – werden uitgenodigd om hun eigen visie te illustreren door middel van een herinterpretatie van de chronogrammen. Terwijl de schema’s van Jencks een synthetisch en universeel beeld van de architectuur bieden, zijn de nieuwe chronogrammen geworteld in specifieke contexten. Architectuurcultuur wordt zo niet langer voorgesteld als een homogeen verhaal, maar wel als een constellatie van gesitueerde standpunten die aansluiten bij huidige bekommernissen.
We vinden er onder meer Pier Vittorio Aureli en Marson Korbi, die de rol van de architect en de definitie van architectuur zelf, sinds haar ontstaan, in vraag stellen. Maar ook Lionel Devlieger, Michael Ghyoot, Adam Przywara, Karen Steukers, Arne Vande Capelle en Louise Vanhee, die de evolutie van de bouwpraktijken van 1750 tot 2050 beschrijven en daarbij de nadruk leggen op de winning van materialen en de alarmerende toename van afval. Hun reflecties passen in een reeks uiteenlopende thema’s, zoals techno-optimisme, technologische bureaucratie, feministische ruimtelijkheid, raciale ongelijkheid, ecologieën van de architectuur en productieomstandigheden.
De diversiteit in gebruikte media weerspiegelt een diversiteit aan toe-eigeningen en verhalen. Alle werken getuigen echter van eenzelfde spanning: die van de tijd en van een onzekere toekomst.
Ook de pedagogische dimensie van architectuurcultuur komt aan bod. De tentoonstelling werpt de vraag op hoe een discipline in voortdurende verandering kan worden onderwezen. Met welke media kan deze beweging worden vastgelegd en gedeeld? Tekenen, een fundamentele praktijk van de architect, wordt hier alvast een instrument ten dienste van de kritische reflectie over architectuur zelf.
Chronograms of Architecture is opgezet als een reizende tentoonstelling, die tijdens haar internationale tournee zal evolueren. Bij elke halte zullen nieuwe chronogrammen worden toegevoegd. De tentoonstellingsruimte, die het midden houdt tussen vitrine en vergaderzaal, biedt ook plaats voor discussies en workshops, waarbij reflectie in een open en collectief kader kan worden voortgezet. Te ontdekken in het CIVA tot 28 september 2025.
