Bij de inhuldiging in 2022 zorgde de door NoAarchitecten gerenoveerde Steen van Antwerpen, nu een bezoekerscentrum en cruiseterminal, voor veel controverse. Inmiddels is de rust teruggekeerd. Geleidelijk aan bleek dat dit project een inspirerende en uitdagende visie bood op onze benadering van monumenten.

De Steen werd in de 8e eeuw gebouwd als versterkte poort in de stadsmuur van Antwerpen. Daarna werd het gebouw meerdere malen verbouwd en uitgebreid, onder meer tot gevangenis, zagerij en kazerne. Pas in de 19e eeuw werd de historische betekenis van het gebouw opnieuw onderkend. Rond 1860 restaureerde de stad het gebouw om het het uiterlijk te geven van een vesting zoals men zich die vroeger voorstelde. Er werd een museum in gevestigd. Kort daarna, in 1877, werden de kades van de Schelde aangepast. De Steen kwam toen in een geïsoleerde positie terecht en vormde een obstakel voor de voetgangersterrassen die de verbinding tussen de stad en de rivier moesten herstellen. In 1883 bedacht architect Ferdinand Truyman een elegante oplossing om de noordelijke en zuidelijke terrassen met elkaar te verbinden. Vanaf de oude toegangspoort liet hij een hellend vlak aanleggen met een brede bocht die onder de nieuwe vleugel doorliep om het noordelijke terras te bereiken. Enkele honderden meters stroomopwaarts van de rivier krijgt ook het zuidelijke terras een soortgelijke helling. Het Steenplein komt dan tussen de twee hellingen te liggen. Ferdinand Truyman redt niet alleen het monument, maar maakt er ook een toeristische attractie van. Helaas moet zijn project in 1950 gedeeltelijk plaatsmaken voor een relatief sober maritiem museum. Deze episode luidt het einde in van de eenheid van het complex.