In 2019 won het team bestaande uit archipelago en Atelier d’Architecture Daniel Delgoffe (AAdd) de wedstrijd voor de herinrichting van het beveiligde psychiatrische ziekenhuis (HPS) Les Marronniers in Doornik. In afwachting van de start van de bouw werd de kunstenares Françoise Schein aangesteld in het kader van het decreet inzake de integratie van kunstwerken. Dit decreet heeft niet alleen tot doel kunstenaars te ondersteunen door hen openbare opdrachten te verlenen en hun werk te promoten, maar ook om de kwaliteit van de stedelijke ruimte te verbeteren, kunst uit de musea te halen en het grote publiek vertrouwd te maken met artistieke creaties. Françoise Schein heeft nu de eerste stenen gelegd voor een helende omgeving door de patiënten op te zoeken en naar hun verhalen te luisteren.

Het gesloten psychiatrisch ziekenhuis Les Marronniers is een plaats van gedwongen opname. In België stelt het rechtssysteem personen die een misdrijf of een overtreding hebben gepleegd vrij van strafrechtelijke veroordeling indien zij op het moment van het misdrijf erkend werden als lijdend aan een psychische stoornis. De medische behandeling van de persoon is echter verplicht; de persoon wordt dan ‘onder dwang behandeld’ in een HPS, zoals hier in Doornik. Opname schommelt tussen een logica van zorg en een logica van ‘uit te zitten straf’ voor een persoon die een gevaar vormt voor de samenleving of, integendeel, om die persoon te beschermen. Gelegen aan de rand van de stad, voorbij de oude vestingwerken die nu boulevards zijn, is de locatie de geografische illustratie van haar programmatische paradox; tussen zorg en bewaking grenst Les Marronniers aan een ziekenhuis en kijkt het uit over een gevangenis. De dominante ligging op een plateau biedt aan de ene kant een onbelemmerd uitzicht op het agrarische landschap en aan de andere kant op de stad, waardoor bezoekers even de dubbele omheining vergeten die de fysieke grens tussen de instelling en de rest van de stad markeert.

Gelegen aan de rand van de stad Doornik, voorbij de oude vestingwerken die vandaag boulevards zijn geworden, vormt de site een geografische illustratie van zijn programmatische paradox: tussen zorg en toezicht grenst Les Marronniers aan een ziekenhuis terwijl het uitkijkt over een gevangenis.

Het was dan ook achter gesloten deuren dat de herinrichting van de HPS moest worden overwogen, waarbij oude paviljoens werden gesloopt en nieuwe zorgunits werden gebouwd. Het project van archipelago en AAdd creëert dit binnenlandschap door verschillende strategieën toe te passen. Door ervoor te kiezen de nieuwe gebouwen in het noordelijke deel van het terrein (dat voorheen werd bebouwd) te plaatsen, behoudt het masterplan de bestaande infrastructuur. Enkele paviljoens, met een sterke identiteit, vormen de schakel tussen de geschiedenis van het terrein en de toekomstige locatie. Na hun herontwikkeling zullen zij onderdak bieden aan diverse artistieke en ambachtelijke activiteiten. De sportesplanade, die eveneens behouden blijft, vormt nu het middelpunt van het masterplan. Door de gemeenschappelijke functies in het centrum te behouden, beloven de architecten de patiënten van de ‘langverblijfsafdeling’, die grenst aan de sportvelden, bij het geheel te betrekken. Een eufemisme voor een bevolkingsgroep die bij gebrek aan beter voor het leven is opgesloten, waarbij elke hoop op herstel van het wonderbaarlijke is. Het laatste contactpunt tussen dit uitgestrekte eilandgebied en de rest van de samenleving is het ontvangstgebouw. Er is bijzondere aandacht besteed aan het ontwerp ervan. Het gebouw ligt ter hoogte van de dubbele omheining en maakt het mogelijk om bezoekende families, en met name kinderen, vóór de muur te ontvangen, in een omgeving die meer op een thuis dan op een gevangenis lijkt.

De nieuwe zorgafdelingen bestaan elk uit ongeveer dertig individuele kamers die rond patio’s zijn gerangschikt. Deze afdelingen zijn met de rest van de instelling verbonden via een ‘kniekap’-gebouw waarin de diverse gemeenschappelijke therapeutische activiteiten plaatsvinden. Het is hier dat Françoise Schein ervoor koos haar eerste werk te integreren. Op het kruispunt van typologieën en therapeutische momenten stelt de kunstenares voor een kompas te tekenen in de vorm van nissen die volgens de vier windstreken zijn geplaatst. In deze nissen zijn de muren bekleed met keramische tegels waarop verhalen zijn geschilderd, de verhalen van de patiënten.