Scenografie 1:1

gepubliceerd op 16.06.2015 | tekst Marc Dubois

Mies van der Rohe 1:1

Op het einde van de jaren ’20 bereikt Mies van der Rohe de volle maturiteit: hij ontwikkelt fluïde ruimtes met een minimum aan architectonische middelen. Dankzij de industrieel Hermann Lange kon hij een ontwerp maken voor een golfclub In Krefeld, een gebouw op een open terrein, ‘Am Egelsberg’. Samen met het Barcelonapaviljoen (1929) en de Villa Tugendhat in Brno (1928-1930) is de golfclub een cruciaal project in zijn oeuvre. Als gevolg van de Grote Depressie werd het project echter niet gerealiseerd.

Robbrecht en Daem benadrukken dat hun project in Krefeld (A+243) niet gaat om een reconstructie zoals dit het geval is geweest in de jaren ’80 in Barcelona. Het is geen gebouw, wel een “objet d’architecture”. Christiane Lange spreekt van “ein Architekturmodell in der Landschaft”. De golfclub is een vrijstaand volume met 360-graden-uitzicht op het landschap. Het begin was een intense lezing van de tekeningen die zich bevinden in de MoMa-collectie te New York. Wat is er wel en niet aanwezig op de documenten? Wat suggereerde Mies? Tot waar kan men interpreteren zonder de geest van het ontwerp te vernietigen? Op de plannen staat geen informatie betreffende materialen voor zowel de wanden als de kruisvormige kolommen. Hiervoor werd uiteindelijk gekozen voor hoogglanzend gepolijst inox en niet voor chroom.

Wat men niet kon opmaken uit de tekeningen werd ook niet gebouwd. Enkel de vensterkaders in hout zonder glas benadrukken de grens tussen ‘binnen en buiten’. Door de afwezigheid van glas wordt zowel het tijdelijk karakter benadrukt als de sfeer van een ruïne gesuggereerd. Een lange luifel die steunt op zeven kolommen versterkt het gevoel dat men ‘welkom’ is. De eerste aanblik is een 80 meter lang, gesloten gevelvlak zonder een enkele glasstrook. De terrassen hebben een rasterpatroon van 1 x 1 meter terwijl het interieur een egale bevloering suggereert, mogelijk uit linoleum. In de perspectieftekeningen daarentegen is het rasterpatroon doorgetrokken, een continuïteit in materiaalgebruik tussen buiten en binnen zoals in Barcelona.

Mies van der Rohe: Mies 1:1

In het ontwerp zijn er drie vrijstaande wanden die vermoedelijk bedacht waren in een kostbaar materiaal, zoals marmer of onyx. Om dit te suggereren werden deze wanden uit multiplexplaat gevernist, in tegenstelling tot de andere die een lichte witte verflaag kregen.

Het project is veeleer een “pseudo-memorial”, een bewandelbare maquette die de bezoekers toelaat te genieten van de fluïde ruimteontwikkeling en de ervaring waarmee het landschap opgenomen wordt in het interieur. Robbrecht en Daem wilden vooral het fysiek genot stimuleren, de mogelijkheid om te kunnen bewegen in deze ruimte die sinds 1930 enkel bestond als tweedimensionaal document. Het boek is een verslag van dit project dat tijdens de zomer van 2013 in Krefeld werd georganiseerd. Het bevat tekstbijdragen van Julian Heynen, Christiane Lange, Paul en Johannes Robbrecht, Alexander Schwarz, Winfried Speitkamp en Reinhard Wendler. Vier fotografen benaderden deze site op zeer persoonlijke wijze: Joachim Brohm, Michael Dannenmann, Thomas Floschuetz en de Belg Maarten Vanden Abeelen.

 

Mies van der Rohe: Mies 1:1. Das Golfklub Projekt
Christiane Lange, Paul Robbrecht (red.)
Buchhandlung Walther König, Keulen, 2014
isbn 978-3-86335-644-6
www.buchhandlung-walther-koenig.de

schrijf je in voor de nieuwsbrief