Quai des Salines

Agence Nicolas Michelin & Associés
gepubliceerd op 20.02.2012 | tekst Benjamin Pors publieke ruimte

De Schelde die het centrum van Doornik doorkruist definieert voor een groot deel de identiteit van de stad. De quai des Salines ligt tussen de smalle kaden van de kathedraalwijk en de pont des Trous, een belangrijk middel­eeuws monument dat het intra-muros­gedeelte van de stad begrenst. Gezien het om een grote oppervlakte gaat, was het aangewezen om de kade tot meer dan een passage langs het water om te vormen. Hij moest nieuwe formele kenmerken krijgen zodat hij een volwaardige publieke ruimte kon worden. De kade is afgeboord met negentiende-eeuwse patricià«rshuizen waarvan de gevels beschermd zijn en met grote bomen en vormt een sereen, historisch landschap. Het nieuwe ontwerp moest in een dergelijke architectonische omgeving ofwel zorgen voor contrasten of zich aanpassen aan de context.
Het Agence Nicolas Michelin & Associés (ANMA) koos eenduidig voor integratie. Dit Parijse bureau heeft al meerdere stedenbouwkundige projecten en studies uitgewerkt voor steden als Rijsel, Reims en Bordeaux. Vertrekkend van een architecturale visie waarin “een ontwerp niet zozeer een kunstwerk is dan wel een verwezenlijking waarin men zich goed voelt”, baseert het bureau zijn stedenbouwkundige ingrepen op het principe dat het bestaande moet worden geà«xploiteerd en het eigen karakter ervan moet worden beschermd. Ze vermijden opdringerige concepten en willen een onbewuste nieuwe kijk genereren en vetrekkend van doodgewone elementen een intens gevoel opwekken. De herinrichting van de quai des Salines is een toepassing van wat de architecten van het ANMA de “ultracontextualiteit” en “het gewone-buitengewone” noemen.
Veeleer dan de lezing van het landschap te wijzigen, is het ontwerp gekenmerkt door een reflectie die vooral gericht is op het tracé en de karakteristieken van de ondergrond. Het is gebaseerd op een traditionele segmentatie van het gedeelte bestemd voor voertuigen en een voetgangerszone voor wandelen en verpozing. De nieuwe kade is in de lengte in drie typische parallelle zones verdeeld. Langs de huizen is de traditionele geplaveide straat behouden en aan de kant van het water ligt een brede wandelweg in blauwe hardsteen. Tussen deze twee zones en tussen de bomen bevindt zich een beplante strook met houten banken die een speels patroon vormen met niveau- en hoogteverschillen en in- en uitsprongen. Deze zone voor statische rust vormt tussen de wereld van de stad en de voetgangersesplanade een doorlaatbaar scherm dat het uitzicht op de gevels behoudt maar tegelijkertijd de straat camoufleert.
De kade geeft in het zuiden uit op het stadscentrum en eindigt op een grote open ruimte. Deze bevindt zich onder de pont de Fer en leek op een rommelige vlakte. De ontwerpers vereenvoudigden de geometrie door de bouw van een technisch volume dat vanaf de brug fungeert als belvedère. Dit nieuwe volume dat is bekleed met hetzelfde hout dat werd gebruikt in de groene zone, markeert het begin van het parcours. Op deze open en luchtige ruimte werden tafels en banken met dun stalen profiel geplaatst. De structuur van dit meubilair sluit aan bij het ritme van de houten elementen die in het verlengde van de hardstenen plavuizen zijn geplaatst. Het geheel van deze elementen die loodrecht op de rivier zijn geplaatst, vertraagt en verbreedt visueel de promenade.
De vrij ‘klassieke’ interventie is bijzonder geraffineerd uitgewerkt. Het gebruikte materiaal werd gekozen op basis van duurzaamheid en lage gladheid. De hardsteen is gebouchardeerd en gepunt. De houten planken ter hoogte van de esplanade zijn verbonden door dunne stalen latten afgewerkt met hars. Eveneens om de duurzaamheid van de infrastructuur te garanderen, is het systeem van de alkoofvormige banken op kogelgewrichten gemonteerd, zodat ze kunnen worden opgetild om de verschillende elementen te reinigen.
Op het meest stroomopwaartse gedeelte van de promenade bevindt zich een kunstwerk van Emmanuel Saulnier dat op een concrete en artistieke manier stevig deel uitmaakt van het ontwerp. Het bestaat uit achttien grijze metalen ‘pagina’s’ die zijn opgesteld op de plaats waar zich vroeger de luiken van de kramen van een vismarkt bevonden. In elk ervan is een letter gebeiteld die samen de tekst ‘lieu du sel, ràªve de mer’ (plaats van zout, droom van zee) vormen, verwijzend naar de vroegere functie van deze locatie.
Dit ontwerp, dat op een functionele en intelligente manier ingrijpt in een historische ruimte, resulteert in een ruimte met veel facetten, die zowel een doorgangsweg vormt als een doel voor een wandeling. De doordachte ingreep overstijgt het louter materià«le en genereert een geslaagd visueel evenwicht tussen de bestaande context en een hedendaagse ingreep. Ze biedt de gebruiker een rustgevend en poà«tisch landschap dat bij verschillende historische contexten aansluit.

download pdf
Agence Nicolas Michelin & Associés
Doornik | 2012
A+234
pagina's 42-44

Mensen die dit artikel lazen bekeken ook

schrijf je in voor de nieuwsbrief