Politiekantoor en wijkdisctrictshuis

Atelier d’architecture Georges-Eric Lantair
gepubliceerd op 20.02.2012 | tekst Christine Roels niet-residentieel

In de wijk Bois-de-Breux, langs een rijksweg afgezoomd met lantaarnpalen, ligt de site van het districtshuis en het politiebureau tegenover rijhuizen en naast de parking van een supermarkt, een opvangcentrum en een crèche. Het Atelier d’architecture Georges-Eric Lantair, dat de aanbesteding in 2006 binnenhaalde in een tijdelijke associatie met het ingenieursbureau Greisch, stelde voor om de ligging – loodrecht op de weg – van de andere gebouwen over te nemen. De nieuwe constructie onderscheidt zich eenvoudig, door een volume dat hoger is dan het breed is. In deze ongetemde omgeving bestond de uitdaging er vooral in de twee programma’s te laten samenleven.
De compatibiliteit tussen politiebureau en districtshuis ligt niet voor de hand. Het districtshuis van Bois-de-Breux omvat het grootste aantal diensten voor 30.000 inwoners en herbergt de eerste officieel gedecentraliseerde trouwzaal. Het politiebureau moet op zijn beurt beantwoorden aan strikte werkingsprincipes. De architecten focusten evenwel niet op de punten waarin de programma’s van elkaar afwijken. Het gemengde functionele karakter van het gebouw vormt integendeel het belangrijkste argument van de ruimtelijke compositie.
De combinatie van twee soorten gevelbekleding is daar een duidelijk teken van, het eerste wat opvalt als bezoekers uit de auto stappen. Het politiebureau heeft een ondoorzichtige muur van bruine baksteen ; het districtshuis een doorschijnende huid van polycarbonaat. De inrichting van de lokalen laat zich lezen door de aanpak van de gevels, die voor zichzelf spreken. Het houdt de waarden van het dagelijkse leven in stand. “Elke banale productie laat vanzelfsprekende dingen zien”, benadrukt George-Eric Lantair.
Er ging bovendien veel aandacht naar de opening van de binnengangen naar buiten toe, de kruising van de mensenstromen en de modulariteit van de verzamelzones. Zo wordt de bevolking bijvoorbeeld gemeenschappelijk ontvangen. Een centrale balie op niveau nul wijst de mensen de weg naar de kantoren van het districtshuis of naar de kantoren die zich bezighouden met gerechtelijke klachten. De balie staat in een brede distributieve gang, ook ‘binnenstraat’ genoemd, omdat hij de twee hoofdingangen met elkaar verbindt, vanaf de Rue de Herve of de parking in de directe omgeving. De lokalen zijn gegroepeerd via programma’s in de buurt van deze ingangen, en er is een deur in het midden van de ‘straat’. Het ene programma kan dus onafhankelijk van het andere functioneren.
De ruimtes van het districtshuis lopen door op de eerste verdieping met de OCMW-antenne, de trouwzaal en een polyvalente zaal. Daar bevinden zich ook de kantoren van de commissarissen, terwijl het tweede niveau het domein van de andere politieambtenaren is. Ook al delen ze een verdieping, toch zijn deze twee groepen lokalen van elkaar gescheiden. Een toegangssysteem via twee trappen leidt de bezoeker vanaf de benedenverdieping naar de gewenste zone. De inrichting van deze trappenhuizen behoudt niettemin de sfeer van de binnenstraat : een vis-à -vis, een dubbele hoogte, binnenramen en een wachtkamer op de overloop van de kantoren van de commissarissen versterken het gevoel van samenleven.
Wat de modulariteit betreft, is er een derde publieke toegang naar de trouwzaal en de polyvalente zaal. Een hellend vlak langs de garage van het politiekantoor aan de achterkant van het gebouw leidt naar het districtshuisgedeelte op het eerste niveau. Het begint aan de voet van een tuin tussen het kantoorgebouw en de garage. Deze groene ruimte verfraait zo de toegang naar het districtshuis langs de achterkant en de ingang van de politiediensten.
Het is mogelijk de trouwzaal onder te verdelen en te openen naar de gang en de ontvangsthal of een aangrenzende vergaderzaal, voorbehouden voor de ambtenaren. De sfeer en de circulatie kunnen worden gewijzigd op basis van het gebruik van deze verdieping, waar kantoren en feestruimtes ondergebracht zijn.
De gemeenschappelijke noemer van de in elkaar grijpende ruimten en het beheer van de circulaties lijkt een bijzonder instrument te zijn. “Ook al is terughoudendheid in de eerste plaats een persoonlijke, intieme toestand, toch is het ook een instrument van de architectuurdiscipline”, zei George-Eric Lantair al op zijn lezing ‘Réticence’ in 2009, in het kader van Stad en Architectuur in Leuven. Net zoals een schrijver die weigert om een zin af te werken, weigerde het architectenbureau om een wand te plaatsen tussen de ontvangstruimtes van het districtshuis en van het politiebureau. Zoals een raadselachtige sculptuur die zich niet meteen prijsgeeft, is de helling die naar de eerste verdieping leidt niet enkel utilitair ; ze doet ook denken aan een bruidsstoet. Iedere conceptuele keuze is gemaakt op een manier die een al te expliciete architectuurtaal vermijdt, naar analogie van de eenvoudige menselijke reactie van reserve en aarzeling. In het gamma muurbeschilderingen zien we een vlakke grijze tint op het plafond van de vergaderzaal van de politiemedewerkers. Hij lijkt zo makkelijk buiten de grenzen van het plafond te glijden dat hij de perceptie van de afmetingen van de kamer beïnvloedt.
De struikelblokken van een strikte scheiding van de programma’s en een simpele verdeling van de kamers op plan werden vermeden. Door verwijzingen roept het project het modernisme op. De doorgedreven reflectie over de werking van het gebouw, de esthetiek van een machine met dubbel programma en de aard van de muurbeschilderingen bevestigen dit. Ook al is het innovatief, toch is dat niet de waarde die het gebouw het beste weergeeft. Het brengt meer het idee over integraal deel uit te maken van het gewone. In dat opzicht vinden we er testen, banaliteiten, manieà«n en gebaren van gezond verstand samen terug. Als een hedendaagse productie streeft naar efficià«ntie in de optimalisatie van architecturale middelen, dan gebeurt dat hier in veelvoud.

download pdf
Atelier d’architecture Georges-Eric Lantair
Luik | 2012
A+234
pagina's 46-49

Mensen die dit artikel lazen bekeken ook

schrijf je in voor de nieuwsbrief