Crèche, basisschool, woningen

abv+ architecten
gepubliceerd op 18.02.2013 | tekst Jürgen Vandewalle collectief wonen , niet-residentieel
© abv+ architecten
© abv+ architecten
© abv+ architecten
© abv+ architecten
© abv+ architecten
© abv+ architecten

Het is een waar dilemma: het samenbrengen van functies die elkaar steeds minder vaak verdragen. In veel gevallen zou men de site in Brasschaat verkavelen, opsplitsen en de programma’s naast elkaar realiseren. Abv+ architecten gaat echter niet mee in die traditie. Door woningen als paviljoenen op het dak van school en kinderopvang te plaatsen, ontstaat net een interessante dynamiek tussen verschillende doelgroepen.

Enkele decennia terug, toen computer en spelconsole nog niet waren uitgevonden, speelden kinderen vaker buiten. Ze hinkelden en knikkerden op de stoep onder het toeziend oog van andere bewoners, zonder het gevaar van voorbijrazende auto’s. Samen met het verdwijnen van kleine speelplaatsen en brede stoepen in dorpscentra is die wonderbaarlijke interactie tussen volwassenen die werken of wonen in een buurt en kinderen die er spelen verloren gegaan. Basisscholen zijn op zichzelf functionerende enclaves geworden terwijl de keurige woonwijk niet langer het ‘lawaai’ van spelende kinderen verdraagt. In Mariaburg, tussen Kapellen en Brasschaat, wordt die evolutie in vraag gesteld door de combinatie van verschillende functies op één site. Een compacte symbiose van private en publieke ruimtes, waartussen speelplaatsen met spelende kinderen zich nestelen, biedt een treffend antwoord op de vaak te populaire scheiding van doelgroepen.
Het programma wordt gerealiseerd op de locatie van een oud schoolgebouw. De bestaande school werd volledig gesloopt, maar het ‘boske’ (een aantal bomen verspreid over het bouwblok) moest worden behouden. In het ontwerp van abv+ functioneren de bomen als aanzetpunten voor nieuwe speelplaatsen en een open tuin voor de kinderopvang. Rond dat binnengebied zijn de verschillende functies uitgespreid. Omdat een basisschool en kinderopvang het beste functioneren met een gelijkvloerse organisatie benutten deze functies bijna het volledige perceel. Ondanks die grote voetafdruk werd voldoende open ruimte gevrijwaard door de woningen te realiseren op het dak van deze publieke functies, een ‘bouwplaats’ die vaak ongebruikt blijft maar in dit geval de sleutel bood voor het omzeilen van dit dilemma.
De verschillende volumes zijn opgebouwd met eenvoudige en robuuste materialen. Het gevelmetselwerk van het gelijkvloers is samengesteld uit drie steensoorten, gemetseld met terugliggende voeg. Gekleurde strips bieden een speelse toets die past bij een levendig programma. Door de specifieke afwerking met vergrijsd en thermisch verduurzaamd hout worden de woningen als leesbare volumes bovenop het dak gepositioneerd. De leefruimtes en ruime groene terrassen van deze woningen keren zich niet van het binnengebied af maar kijken er net op uit. Wanneer de speelplaats na de schooluren gebruikt wordt als publieke ruimte bieden de bewoners dan ook de noodzakelijke sociale controle. De verkeersstromen van de woningen en de publieke functies fungeren wel onafhankelijk van elkaar. Kinderopvang en school openen zich naar een binnengebied dat langs drie zijdes toegankelijk is, terwijl de meeste woningen zich ontsluiten via een nieuw aangelegd woonerf, met telkens een parking onder de woning zelf.
Voor de school wordt specifieke aandacht besteed aan de belevingswaarde; de klassen zijn ofwel geschakeld aan moestuintjes of aan een speelplaats. De gangen tussen de klassen overstijgen hun functie als circulatieruimte en worden door de integratie van lichtkoepels, vides en doorzichten ware belevingsruimtes. Voor de kinderopvang wordt vooral aandacht besteed aan de interactie met het binnengebied. De opvang is functioneel verdeeld in twee leeftijdsgroepen, die beide aan de hand van grote openingen uitgeven op een tuin met luifel. De meer administratieve functies worden dan weer gepositioneerd langs de straatkant. De combinatie van kinderopvang en school is een meerwaarde op veel vlakken. Een typische harde grens tussen deze functies, die vaak bij kinderen die voor het eerst naar school gaan optreedt, wordt hier haast volledig weggewerkt.
Het programma voor deze site kwam tot stand in een publiek-private samenwerking tussen de gemeente Brasschaat en een projectontwikkelaar. Die laatste was verantwoordelijk voor de financiering, ontwikkeling en verkoop van de woningen. Het benutten van het dak van de publieke functies was een gedurfde maar – zo bleek – een geslaagde keuze. Het dubbele ruimtegebruik en de combinatie van verschillende functies biedt immers enorme voordelen. Niet alleen kunnen op die manier betaalbare en duurzame woningen worden gerealiseerd, maar zo wordt ook meer ruimte voor de kinderen gevrijwaard. Dit alles in een dynamische omgeving die door de wisselwerking tussen kinderen en bewoners elke dag opnieuw wordt opgeladen.

download pdf
abv+ architecten
Brasschaat | 2013
A+240
pagina's 50-52

Mensen die dit artikel lazen bekeken ook

© abv+ architecten
© abv+ architecten
© abv+ architecten
© abv+ architecten
© abv+ architecten
© abv+ architecten

schrijf je in voor de nieuwsbrief