Gepubliceerd op 13.03.2024 | Tekst: Arnaud De Sutter

De site Sperregem vormt een belangrijke plaats in de jeugdwerking van het West-Vlaamse Torhout. Verschillende jeugdbewegingen hebben er hun hoofdkwartier, maar net daardoor botst het op zijn limieten. In zijn ontwerp verwijdert het team van MARCEL architecten en Veldhuis architectuur enkele beeldverstorende gebouwen en introduceert het structuren die voor verbinding zorgen. Het team, geleid door verscheidene oud-jeugdbewegingsleden, kon de jury van de Oproep Winvorm charmeren, net doordat het in zijn plan de jeugdwerking op een heel tedere manier benadert.

Sperregem is de verzamelnaam van een groen parkje met een historisch gegroeide gebouwencluster langs de drukke Bruggestraat, een belangrijke invalsweg naar het stadscentrum. De cluster is verouderd, niet aangepast en te klein voor de optimale werking van drie jeugdbewegingen. Daarvan blijven twee KSA-groepen op de site (voor de Franstalige versie: de KSA is een Vlaamse jeugdbeweging, oorspronkelijk van katholieke signatuur), een scoutsgroep die er nog actief is, zal wegtrekken. Voortaan zal Sperregem als KSA-ontmoetingsplaats verdergaan. Het Torhoutse stadsbestuur doelt in haar opdracht op een verregaande ontmanteling van de bebouwing op de site. Vanuit een ecologisch en energetisch bewustzijn, maar ook doordat het beperkte budget het daartoe noopt, volgt het architectenteam deze piste niet.

Het complex bestaat namelijk uit een aaneenschakeling van gebouwen zonder duidelijke hiërarchie. MARCEL en Veldhuis scheppen klaarheid en supprimeren kleine tussenstructuren. Evenwijdig met de straat staat een gebouw dat de toegankelijkheid van de site in het gedrang brengt. Eerder dan het volledig te slopen, transformeert het team het gebouw in een grote luifel. Het gebruikt de dakstructuur en straatgevel, maar verwijdert de vloeren en overige muren. Tussen de gebouwen in creëren de architecten een voorplein, een verharde plek waar gemakkelijk met zwaar materiaal kan worden gesjouwd, maar vooral een speelplaats en terras voor de twee verenigingen. De straatgevel biedt veiligheid en geborgenheid weg van de straat, maar laat via haar raamopeningen interactie met de buitenwereld toe.

Naast de luifel staat een smal en hoog huis, dat het team omvormt tot een pakhuis. Dicht bij de straat en aan het voorplein is het de gedroomde logistieke hub op de site. De twee andere gebouwen worden toegewezen aan de twee KSA-groepen. In hun huis hebben de verenigingen elk een lokaal op de begane grond en twee op de eerste verdieping. De architecten lichten de daken van de twee gebouwen wat op, om de binnenruimtes aangenamer te maken. Met heel sprekende daktypologieën geeft het team de gebouwen een tweede adem.

Waar de twee gebouwen samenkomen plannen MARCEL en Veldhuis het sluitstuk van de site, een polyvalente hal. Het grote, glazen volume werkt het spel van zadeldaken af en geeft uit op het voorplein en de grote tuin. Het verbindende volume is de meest duidelijke vertaling van de verbondenheid van het team met de jeugdbeweging. Als ingewijden weten de ontwerpers de werking van de jeugdbeweging en het karakter van de site ruimtelijk te ondersteunen. Bij uitstek zijn het voorplein en de polyvalente hal de plaats waar de leden elkaar ontmoeten, waar de groepen uit hun cocon breken. Toch wordt elke groep haar eigenheid gegund, in de vorm van duidelijk verschillende huizen. Op een site waar twee KSA’s de krachten bundelen om jongeren een fijne tijd te verzorgen, is deze renovatie een logische vertaling van hun engagement.

Lees ook

Schrijf je in op onze nieuwsbrief
  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.