Kazuyo Sejima en Ryue Nishizawa

gepubliceerd op 11.02.2014 | tekst Audrey Contesse

Een industrieel gebouw is in de eerste plaats een plek om te werken.

Kazuyo Sejima en Ryue Nishizawa richtten in 1995, naast hun respectieve eigen praktijk, SANAA op, om te kunnen meedoen aan internationale wedstrijden. Hun meest recente ontwerp van de lange lijst die ze buiten Japan bouwden, is de productiehal op de Vitra Campus in Duitsland (2013). Een intimistische ontmoeting ter plaatse om een beeld te vormen van het ontwerp en van hun praktijk.

De grootste druk van dit project was voor hen om hun ontwerp in te passen tussen de gebouwen van ‘sterarchitecten’ die sinds 1981 op de Vitra Campus werden opgetrokken. “Het meest verbazende gebouw is dat van Frank O. Gehry. Een eigenzinnige sculptuur waarvan je het ruimtelijk effect zowel binnen als buiten moet ervaren”, zegt Nishizawa. Deze druk heeft hen er echter niet van weerhouden om het stramien van de campus te doorbreken en één enkel gebouw van 20 000 vierkante meter te ontwerpen, in plaats van de vier geplande. Een gebouw waarvan de bijna-cirkelvorm wordt gedefinieerd door de draaicirkels van de vrachtwagens, waarbij de leverings- en verzendingszones gelokaliseerd zijn in de periferie van het volume en de montageruimten in het centrum. Zoals in Kanazawa resulteert dit concept in een gladde vorm, zonder storende hoeken. Een soort doorlopende lijn die naar het oneindige leidt en aanzet om de campus verder te gaan verkennen. Het is tevens een manier om de impact van dit gebouw van 160 meter diameter en 11,4 meter hoog te verzachten, niet zozeer ten opzichte van de andere architecturale hoogstandjes van de campus, maar van de Duitse voorstadswoningen in de onmiddellijke omgeving. De onregelmatige golvende lijn van de gordijngevel en ook de uitvoering ervan, versterken dit verzachtende effect. In beide richtingen zijn drie panelen (1,8 x 11 meter) met verschillende ondulatie gebruikt, wat resulteert in zes verschillende types gevelpanelen. Ze zijn gemaakt van perspex en bestaan uit een kleurloze transparante buitenlaag en een witte, opake binnenlaag. De panelen zijn vlak gegoten en dan verwarmd tot 60° C in een speciaal op maat gemaakte oven en daarna vacuüm gevormd om de golving te verkrijgen.
“Een industrieel gebouw is in de eerste plaats een werkplek. Het moet dus menselijk zijn. Vandaar onze aandacht voor een goede toevoer van natuurlijk licht en lucht”, benadrukt Nishizawa. De gevel wordt op een precieze en ingehouden manier doorbroken door grote rechthoekige vensters. Het licht valt van boven binnen via smalle lichtspleten in het dak. Het ontwerp van dit dak was een van de hoofdelementen om een goede binnenatmosfeer te creëren. “We lieten modellen construeren in Japan en lieten ze dan naar hier transporteren om het licht te verifiëren. Daarnaast bezochten we verschillende fabrieken in de streek om de mogelijkheden te onderzoeken en om het plafond en de hoeveelheid licht te kunnen definiëren”, zet Sejima uiteen. Binnen zijn alle standaarduitrustingen en materialen die typisch zijn voor dit soort hangars terug te vinden – van rekken tot sprinklers –, met dit verschil dat alles wit is : zelfs in een industrieel gebouw slaagt SANAA er opnieuw in om de sfeer op te wekken van de foto’s van Walter Niedermayr (> A+203).
“De internationale projecten lieten ons toe om op een heel andere schaal gebouwen te ontwerpen, om onze ploeg te vergroten en onze samenwerking uit te breiden. Onze manier van werken is volledig veranderd. Onze benadering ook. Bijvoorbeeld van het klimaat, dat een grote invloed heeft op de architectuur. Het is zo verschillend in Noord-Europa en Zuid-Azië, dat ons onderzoek over comfort en onze reflecties over het milieu erdoor worden verrijkt. Internationale projecten zijn ook de gelegenheid om interessante opdrachtgevers te ontmoeten, die ons ook doen evolueren in onze praktijk”, stelt Sejima. Op de vraag “Hoe werken jullie samen ?”, antwoordt Nishizawa : “Wij discussiëren heel veel… Toen we jonger waren, hebben we zoveel geredetwist, dat we nu, nu we ouder worden, de ander sneller gelijk geven… Het is vreemd dat we na zoveel jaren samenwerking nog altijd verschillende opinies blijven hebben en dat ik nog altijd verbaasd wordt door Sejima… Ze heeft me alles geleerd. Na de studies kies je een specifiek bureau om architectuurpraktijk te leren. Ik koos dat van Sejima en ik heb nooit in een ander bureau gewerkt, wat wil zeggen dat ik alleen maar deze manier van architectuur maken, ken.” “Architectuur is driedimensionaal”, voegt Sejima daaraan toe, “Wat mij betreft : ik leerde bij Toyo Ito hoe je van een tekening overgaat naar de constructie van een gebouw.”

schrijf je in voor de nieuwsbrief