Colloquium – Architectuur in België en Turkije: nieuwe praktijken

24.10.2015 tot 24.10.2015 Debat
Basibuyuk, Istanbul © Eren Aytug / NAR photos

Basibuyuk, Istanbul © Eren Aytug / NAR photos

Wat België en Turkije gemeen hebben is niet enkel hun indrukwekkende architectuurcultuur, maar ook dat ze beiden een golf van verstedelijking doormaken waarop ze als samenlevingen antwoorden moeten bieden. De migratie naar Turkse miljoenensteden is qua proporties onvergelijkbaar met de demografische groei van de kleine en grote Belgische steden. Tegelijk staan beide stedelijke regio’s voor vergelijkbare uitdagingen op vlak van stadsuitbreiding, reconversie van oude stadsdelen, ecologie en water, mobiliteit, of toenemende ongelijkheid en diversiteit. Om mee te kunnen ontwerpen aan antwoorden op deze vraagstukken, zoeken hedendaagse architectuurpraktijken in België en Turkije naar de vrije ruimte naast de dominante en vaak pragmatische bouwcultuur. Daar ontwikkelen en verbeelden ze confronterende analyses, nieuwe stedelijke visies of bouwpraktijken die vervolgens hun weg zoeken naar de mainstream praktijk en naar het beleid. Op 24 november wisselen architecten tijdens een colloquium in het Grand-Hornu hun overtuigingen, visies en hun werkmethodieken uit.

De kracht en relevantie van architectuur is dat ze mee bouwt aan de fysieke leefomgeving. Tegelijk zijn het de cultuur van verstedelijking, van (ruimtelijk) beleid, en van opdrachtgeverschap, die bepalen aan welke ruimtelijke toekomst architectuur en architecten mee kunnen bouwen. Zo is België onderdeel van één van de oudste en meest dicht verstedelijkte rivierendelta’s van de wereld. Ten midden vruchtbare gronden en waterwegen groeide een netwerk van relatief kleine historische steden, met daartussen vele dorpen en gehuchten. Tijdens de tweede helft van de 20e eeuw werd de steile groei van bevolking, economie en welvaart in die delta gekoppeld aan een politiek van doorgedreven suburbanisering. Hoewel de problemen en maatschappelijke kosten van deze verstedelijkingsvorm algemeen bekend en erkend zijn, bouwen we vandaag nog stevig verder aan deze ‘verspreide stad’. De cruciale vraag die dit oproept is of de aanhoudende bevolkingsgroei in en rond de grote en middelgrote steden kan worden gezien als de hefboom voor een daadwerkelijke trendbreuk in de ruimtelijke ontwikkeling; of is dit eerder de nieuwe brandstof voor de reeds sputterende motor.

De demografische groei in Belgische steden lijkt wel anekdotisch wanneer we die meten aan de golf van verstedelijking in Turkije. De migratie naar een metropool als Istanbul is zo krachtig dat elke poging om die te begeleiden bij voorbaat lijkt te falen. Zo strookt de visie voor een metropool van 18 miljoen inwoners die in het allereerste masterplan voor Istanbul uit 2009 al lang niet meer met de realiteit van een stad die goed op weg is naar een bevolking van 24 tot 26 miljoen inwoners. Een dergelijke stedelijke groei leidt tot bouwopgaven van een schaal die in West-Europa niet voorkomen. Maar een dergelijke urbanisatie leidt tegelijk tot een enorme druk op de bestaande steden en wijken, op hun infrastructuren en op hun fysieke, economische en sociale weefsels. Openbaar vervoer en mobiliteit, het beheer van (drink)water, de toekomst van waardevol stedelijk weefsel en patrimonium, of de toegang tot publieke ruimtes en voorzieningen, worden plots acute vraagstukken en staan daardoor centraal in het maatschappelijke en politieke debat. Ook hier is duidelijk dat de ‘verstedelijking op automatische piloot’ niet bijdraagt aan de oplossing maar wel aan het groeiend aantal problemen en conflicten.

In twee verschillende contexten werken architectuurpraktijken in België en Turkije op twee erg verschillende manieren aan de transformatie van hun leefomgeving. Enerzijds zoeken en rekken ze de ruimte voor kwaliteitsvolle transformaties en uitbreidingen van het huidig verstedelijkingsproces maximaal op. Anderzijds engageren ze zich actief in de zoektocht naar alternatieve strategieën die de kracht en de dynamiek van de stad gebruiken om antwoorden op de grote maatschappelijke uitdagingen te bieden. Ondanks de evidente verschillen tussen de historische patronen en de intensiteiten van de huidige verstedelijking zijn een aantal uitdagingen waar beide landen voor staan vergelijkbaar. Rond drie van deze opgaves brengt de conferentie ontwerpers en experts uit België en Turkije samen. Ze gaan in gesprek over waar en hoe ze ruimte vinden of maken om ruimtelijke kwaliteit te realiseren, en over hoe ze via ontwerp alternatieven weten te ontwikkelen en verbeelden, die ze vervolgens deel weten te maken van het publiek debat – en eventueel van het toekomstige beleid.

 

PROGRAMMA

10u00: Inleiding over de Belgische en Turkse context

Wat is de politieke en sociale context waarin architecten werken in België en in Turkije? Introductie op de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen en demografische evoluties waar nieuwe praktijken mee geconfronteerd worden.
Asu Aksoy (TR) – Istanbul Bilgi University
Benoît Moritz (BE) bestuurslid A+, architect en stedenbouwkundige MSA, ULB 

11u00 – 12u30: Gesprek over ‘architectuur en territoriale ontwikkeling’

Hoe gaan we vandaag om met de metropolitane schaal? Uitwisseling over architectuurpraktijken die gebieden proberen te begrijpen via projecten op grote schaal die de maatschappij in beweging brengen.
Selva Gürdoğan en Gregers Tang Thomsen (TR) – Superpool
Freek Persyn (BE) – 51N4E
Nadia Casabella (BE) – 1010 Architecture Urbanism, ULB

12u30 – 14u00: LUNCHPAUZE

14u00 – 15u30: Gesprek over de ‘herdefinitie van de publieke ruimte’

Het ontwerp van de publieke ruimte is een instrument om partijen samen te brengen: politici, burgers, architecten… Hoe herdefiniëren we de publieke ruimte? Durven we nog subversief te zijn? Uitwisselingen over praktijken die balanceren tussen inrichting en toe-eigening van de openbare ruimte.
Gökhan Kodalak (TR) – Aboutblank, Cornell AAP
Benoît Moritz (BE) bestuurslid A+, architect en stedenbouwkundige MSA, ULB
Christophe Mercier (BE) – Suede36

15u30 – 16u30: Gesprek over ‘Architectuurrealisaties en voorstellen die het systeem omkeren’

Architectuurbureaus in België en Turkije zoeken naar vrijhavens buiten de heersende en vaak louter pragmatische architectuurpraktijk. Uitwisseling over praktijken die het gebruikelijke pragmatisme overstijgen.
Hülya Ertaş (TR) – hoofdredacteur XXI magazine
Pieter T’Jonck (BE) – hoofdredacteur A+

16u30 – 17u00: Conclusie

Joachim Declerk (BE) – AWB
Asu Aksoy (TR) – Istanbul Bilgi University

Colloquium – Architectuur in België en Turkije: nieuwe praktijken
24 november 2015
10u00 – 17u00
Grand-Hornu, Hornu
Ticket  €15|€5 (professionelen|studenten)
Meer info + reservaties

Coproductie: Centre d’innovation et de design au Grand-Hornu, Architecture Workroom Brussels, A+ Architecture in Belgium

In het kader van Europalia Turkije.

 

Architecture Workroom CID europalia turquie

schrijf je in voor de nieuwsbrief