Toekomst voor erfgoed

Klaarchitectuur
gepubliceerd op 02.05.2018 | tekst Gitte Van den Bergh non résidentiel
©  Toon Grobet

© Toon Grobet

De 16de eeuwse kapel De Waterhond in Sint-Truiden stond al vijftig jaar leeg, tot ze werd gekocht door architect Gregory Nijs. Die plaatste een moderne constructie in de kapel, en slaagde er zo in haar te herbestemmen tot kantoorruimte voor zijn groeiende bureau KLAARCHITECTUUR én tot polyvalente ruimte voor de buurt.

Oorspronkelijk was kapel De Waterhond – gelegen in de Breendonkstraat – allicht een schuur of woonhuis, waaraan in de 19de eeuw een koor werd toegevoegd. Later functioneerde de kapel nog als muziekschool, vredegerecht, kunstacademie en repetitieruimte, maar vervolgens stond ze vijftig jaar leeg. Gregory Nijs, zaakvoerder van Klaarchitectuur, was al lange tijd geïnteresseerd in het pand, dat met zijn centrale ligging, de uitstraling van de hoge ruimte en de rijke geschiedenis een ideale basis vormde om er zijn architectenbureau in onder te brengen.

Klaarchitectuur zocht vanaf het begin bewust naar een manier om heractivering te bevorderen door de kapel haar publieke karakter terug te geven, dat verloren gegaan was door de lange sluiting en leegstand. De nodige oppervlakte aan kantoorruimte werd opgebouwd uit vier compact gestapelde dozen in uitkraging. Die werden tegenover het koor geplaatst, waardoor een gedeelte van de kapel gevrijwaard bleef van constructies en ingericht kan worden als polyvalente ruimte. De witte dozen kunnen dienen als projectievlak bij tentoonstellingen, concerten, vergaderingen enzovoort. Door die architecturale ingreep (her)ontdekken de buurtbewoners de prachtige kapel die zich al die jaren vlakbij bevond.

02_De Waterhond_Flos&Beeldpunt - copie

© Toon Grobet

Herinnering

In het ontwerp staat alles in het teken van de beleving en het etaleren van de kapel en de details die haar zo bijzonder maken. De trappen wikkelen zich rond het volume en leiden de bezoeker langs de nieuwe ruimtes, telkens in contact met een ander deel van de bestaande ruimtes. Onderweg zijn er rustpunten op de terrassen die voortkomen uit de schranking van de volumes. Ze geven het gevoel dat de kapel fungeert als buitenruimte voor het kantoor. De verschillende oriëntatie van de kantoorvolumes en subtiele details – zoals de ramen zonder profielen – versterken de focus op het monument. De noodzakelijke renovatie van het dak maakte het mogelijk om het bovenste volume te laten uitspringen boven de bestaande dakstructuur, en zowel zicht te bieden op de buitenruimte als op de getrapte zijgevel van de kapel. Op dit niveau wandel je tussen de originele eiken dakstructuur met pen- en gatverbindingen, die de herinnering aan de vroegere schuur oproepen.

De schijnbaar eenvoudige constructie herbergt bureaus, vergaderruimte, sanitair, een lift en een technische ruimte. De aanwezige kleurpatine en rijke detaillering van de kapel zorgden ervoor dat Klaarchitectuur bij de afwerking koos voor een strakke, sculpturale vorm met voornamelijk witte en zwarte kleurtinten als contrast. In het interieur werd geopteerd voor een natuureiken vloer om een gevoel van warmte te behouden.

Aangezien de kapel sinds 1997 beschermd was als monument, was niet zomaar elke ingreep mogelijk. Door middel van een staalstructuur kon het nieuwe volume – dat voldoet aan huidige comforteisen zoals ventilatie en isolatie – onafhankelijk van de geklasseerde schil worden opgebouwd. De noodzakelijke ingrepen waren dan ook beperkt: het dak werd gerenoveerd en geïsoleerd, twee deuren en één raam werden vervangen, en na de installatie van de vloerverwarming werd de originele vloer teruggeplaatst. Het koor kreeg een nieuwe vloer en functie als keuken, met een bijbehorend keukenaltaar in messing en een meubel in kruisvorm dat de oven en het koffieapparaat bevat. Het gewelfde plafond van het koor, de sierzuilen en de boogramen bleven onaangeroerd, en ook aan de fresco’s op de muren van de kapel werd niet geraakt.

De herbestemming van kerkelijke gebouwen zoals De Waterhond is een actueel thema, en zal steeds vaker noodzakelijk zijn als men erfgoed wil bewaren. In dit geval worden de uitdagingen van de aanpak van een monument omzeild door het plaatsen van een moderne box in de ruimte, en wordt het erfgoed eerder geconserveerd dan gerestaureerd. Het bijna autonome volume kan gezien worden als tijdelijke interventie, die de noodzakelijke heractivering van een langdurig leegstaand monument in gang zet.

©  Toon Grobet

© Toon Grobet

download pdf
Klaarchitectuur
Sint-Truiden | 2018
A+270
pagina's 22-23-24

Mensen die dit artikel lazen bekeken ook

    Luifel

    Er breidt zich langzaam maar zeker een witte pixelwolk uit over het land. Een ludieke studie van de openbare ruimte, BXL 100, (> A+213) resulteert sinds 2011 in een aantal ingrepen in de openbare ruimte. Ze duiken op in het Brusselse Sint-Gillis en worden ontwikkeld in het Gentse Ledeberg. In Mechelen siert een luifel sinds kort het nieuw aangelegde Pasbrugplein.

    lees meer

    Belvédère des Coteaux de la Citadelle de Liège

    En porte-à-faux, la plate-forme triangulaire de 60 m² culmine sur le versant sud des Coteaux de la Citadelle. Le belvédère, imaginé par le bureau d’études paysage du Service de l’Aménagement des espaces publics de la Ville de Liège, a été conçu et réalisé par le Bureau d’études Greisch. Il fait partie du réaménagement complet des [...]

    lees meer

    Porte-à-faux

    Quatre ouvrages architecturaux récents
ou en cours de réalisation montrent des résolutions particulières à la réalisation de porte-à-faux, pour des programmes et avec des matériaux différents. Cet auvent carré en béton, réalisé dans le cadre d’un contrat de quartier pour un jardin récréatif à Molenbeek-Saint-Jean, se compose d’une grille octogonale de poutres. Les poutres aux côtés ont un très grand moment sur appui. Ces moments coïncident avec le moment d’une poutre en porte-à-faux de 9 m soumise à la même charge. Les poutres centrales de l’auvent ont quant à elles un grand moment en travée, comparable à celui d’une poutre avec une portée de 18 mètres.

    lees meer

schrijf je in voor de nieuwsbrief