Maatwerk

Ney & Partners
gepubliceerd op 17.02.2015 | tekst Jürgen Vandewalle niet-residentieel

Het Centre de Congrès te Bergen (Studio Libeskind en H2A) is een monumentaal gebouw dat de economische renaissance van deze Middeleeuwse stad kracht moet bijzetten. Het plooit en keert zich om zijn positie in dit landschap ten volle te benutten. Achter de houten buitenschil gaat een enorme complexiteit schuil. “Alleen al de regenwaterafvoer integreren was een huzarenstuk,” volgens Pascal Daspremont van H2A, “elke wijziging veronderstelt een herberekening van alle kolommen en balken.” Het is ondenkbaar om voor zo’n project niet alle leden van het bouwteam van het begin af aan te betrekken.

© Ney & Partners

Sportcentrum, Genk © Ney & Partners

 

Dienen in Bergen

Het congrescentrum is geen alleenstaand geval: de steeds complexere constructies worden vaak enkel mogelijk door geavanceerde technologieën. “Ney & Partners anticipeerde op deze veranderende bouwcultuur door al vroeg gebruik te maken van nieuwe (CAD-)technologie”, vertelt Laurent Ney, “De moeilijkheid vandaag is echter niet het opmaken van 3D-modellen en informatie, maar het overbrengen van deze informatie aan de mensen op de werf.” Aannemers maken nog volop gebruik van plannen, terwijl ingenieurs en architecten voor een project zoals dat in Bergen in principe geen plannen nodig hebben. Er gaat veel tijd verloren in de vertaling van informatie.

Bij projecten met dit soort specifieke beeldtaal die door de architect wordt nagestreefd, stelt de ingenieur zich ten dienste van de architectuur. De ingenieur maakt de architectuur mogelijk, de samenwerking en interactie tussen ingenieur en architect focust op die voorwaarde. Bij andere projecten ontstaat eerder een verschillende interactie, waar architectuur en stabiliteit elkaar meer wederzijds beïnvloeden. Het sportcentrum te Genk werd in een vroeg stadium ontwikkeld via workshops met ingenieur en architect; aan de Crèche Gallait gaat een intensief proces vooraf waarin het ontwerp nu eens op de tafel van de ingenieur en dan weer op de tafel van de architect ligt.

 

Wederkerigheid in Genk

In Genk beslist Bel architecten om een nieuw vrijstaand volume te realiseren in plaats van een uitbreiding tegen het bestaande sportcentrum te voorzien, zoals het programma voorschrijft. Het zicht op het monumentale gebouw van Isia Isgour en ingenieur André Paduart wordt zo gevrijwaard, terwijl het binnen een autonoom volume mogelijk is om een efficiëntere, zelfs een ideale sporthal te bouwen. Dit idee sluit ook perfect aan bij het oorspronkelijk concept van een sportpark met losse elementen. In een workshop met Ney & Partners werd een eerste idee, om de nieuwe sporthal ondergronds onder een plein te realiseren, van tafel geveegd wegens technisch en structureel niet haalbaar binnen het vooropgestelde budget. De architecten besluiten geen typische sporthal te ontwerpen zoals de gesloten blikken dozen die we overal in ons land terugvinden. Het wordt daarentegen een grote open ruimte waarin daglicht binnenvalt en waar het dak als een architecturaal element overheen deint.

Men plant eerst tongewelven, maar in overleg met de ingenieur wordt gekozen voor gewelven die de meer efficiënte kettinglijn volgen. Ook na de ontwerpfase speelt de stabiliteit een belangrijke rol. “Wij kregen telefoon van Laurent Ney om te melden dat het dak niet in beton, maar wel in staal kan worden gerealiseerd”, vertellen Jeroen Beerten en Tom Louwette van Bel architecten, “Dankzij die wijziging kunnen we aan de strenge brand- en akoestische eisen voldoen.” Een betonnen dak zou onnodig complex worden, door de moeilijke integratie van steeds meer technieken en de in-situ-uitvoering van beton. In de huidige bouwcultuur is ondanks nieuwe regels en normen nog altijd heel veel mogelijk, maar vaak is de betaalbaarheid het grootste obstakel. Laurent Ney: “Een technische krachttoer zoals het schaaldak van Isgour en Paduart is nog steeds haalbaar, maar zou vandaag niet langer betaalbaar zijn. Zolang binnen de technische en budgettaire beperkingen wordt gewerkt, laten we alle vrijheid aan de ontwerper. We stellen dan vragen waar nodig zonder het project een bepaalde richting uit te duwen.”

 

Pingpong in Schaarbeek

“Sommige wedstrijdvragen dragen alles in zich om banale bouwwerken te worden, maar leiden toch tot een interessante architectuur en structuur”, vertelt Laurent Ney. “De Crèche Galatea is zo’n project.” Op een smal perceel achter een herenhuis wordt een crèche met bijbehorende administratie geïntegreerd. Het programma is complex: drie afdelingen met elk een eigen buitenruimte; het hart van het gebouw dat niet vanzelfsprekend te bereiken is door de ouders. Atelier De Visscher & Vincentelli wil het kluwen van percelen in dit bouwblok niet bevestigen met de zoveelste banale aanbouw. Het dak wordt een landschap dat over de afdelingen zweeft en dat een groene zone vormt in het eentonige binnengebied.

Het eerste stabiliteitsvoorstel bevat een symmetrisch geplooid dak, dat echter meer refereert aan een industriële vormentaal dan aan een landschap. Na veel maquettes en berekeningen wordt een onregelmatige structuur ontwikkeld die niet rust op de tuinmuren maar zelfstandig draagt op kolommen. “Het is opmerkelijk hoe goed Laurent Ney onze bedoeling begreep”, vertelt Antoine Vincentelli, “Zijn voorstel was de enige manier om dit op deze plaats te realiseren.” De structuur is op het gelijkvloers volledig in beton en op de eerste verdieping in hout. Het asymmetrische dak is opgebouwd uit gelamelleerde platen van 14 cm dik die werken als balken en rusten op precies uitgezette houten kolommen. Aannemers bouwen meestal met baksteen en zijn de lage tolerantie van dit millimeterwerk niet gewoon, op de werf was dan ook steeds een meetkundige aanwezig.

Veel architectenbureaus, zoals OMA of Zaha Hadid Architects (e p. 36), gebruiken een ingenieurstaal om hun projecten te presenteren. Op ingenieursbureaus worden tevens steeds vaker architecten tewerkgesteld.

De groeiende complexiteit van het ontwerp betekent niet alleen dat architect en ingenieur een bredere kijk op het bouwen moeten

aanhouden, maar ook dat in alle bouwfases een uitgebreid bouwteam noodzakelijk is. “Het is belangrijk om zoveel mogelijk ervaring en informatie uit het bouwteam te puren”, besluit Michel De Visscher, “Van wie welke beslissing is, is dan nietbelangrijk. Het bouwteam staat immers volledig ten dienste van een project.”

Atelier De Visscher & Vincentelli, Brussel, 2014

Creche Gallais Atelier De Visscher & Vincentelli, Brussel, 2014
© Alexandre Van Battel

 

download pdf
Ney & Partners
Genk | 2015
A+252
pagina's 58

Mensen die dit artikel lazen bekeken ook

    Luifel

    Er breidt zich langzaam maar zeker een witte pixelwolk uit over het land. Een ludieke studie van de openbare ruimte, BXL 100, (> A+213) resulteert sinds 2011 in een aantal ingrepen in de openbare ruimte. Ze duiken op in het Brusselse Sint-Gillis en worden ontwikkeld in het Gentse Ledeberg. In Mechelen siert een luifel sinds kort het nieuw aangelegde Pasbrugplein.

    lees meer

    Belvédère des Coteaux de la Citadelle de Liège

    En porte-à-faux, la plate-forme triangulaire de 60 m² culmine sur le versant sud des Coteaux de la Citadelle. Le belvédère, imaginé par le bureau d’études paysage du Service de l’Aménagement des espaces publics de la Ville de Liège, a été conçu et réalisé par le Bureau d’études Greisch. Il fait partie du réaménagement complet des [...]

    lees meer

    Porte-à-faux

    Quatre ouvrages architecturaux récents
ou en cours de réalisation montrent des résolutions particulières à la réalisation de porte-à-faux, pour des programmes et avec des matériaux différents. Cet auvent carré en béton, réalisé dans le cadre d’un contrat de quartier pour un jardin récréatif à Molenbeek-Saint-Jean, se compose d’une grille octogonale de poutres. Les poutres aux côtés ont un très grand moment sur appui. Ces moments coïncident avec le moment d’une poutre en porte-à-faux de 9 m soumise à la même charge. Les poutres centrales de l’auvent ont quant à elles un grand moment en travée, comparable à celui d’une poutre avec une portée de 18 mètres.

    lees meer

schrijf je in voor de nieuwsbrief