Koninklijk Museum van Mariemont

Ekla
gepubliceerd op 15.02.2011 niet-residentieel
© Michel Lechien
© Michel Lechien
© Michel Lechien

Eind jaren 1960 opteerde architect Roger Bastin voor innovatie. Net zoals toen, werden ook de recente renovatiefases bepaald door nieuwe normen en wetten, en de acquisities en de ambities van het museum. Het museum wil een soort historiek laten zien van de museografie, die de traditie van de vitrine- kast respecteert en waarin de verschillende tentoonstellingszalen chronologisch getuigen van een bepaald tijdperk. Met de renovatie van Ekla krijgen de zalen echter een nieuwe adem, als resultaat van een wedstrijd die het bureau won in 2007.
De architecten en ontwerpers proberen de ongekende mogelijkheden van de ruimte te exploiteren. Vooreerst maken ze van de galerij een open informatieruimte over de nieuwe scenografie en over de zalen die ingericht zullen worden. De bezoeker wordt uitgenodigd op een niet-vooruitgestippelde ontdekkingstocht. Ze baseren zich hiervoor op een evaluatie van de oorspronkelijke inrichting. Daarvan zijn de parcours wel verschillend en weinig hiërarchisch opgebouwd, maar de presentatie van de collectie is toch lineair en de voorkeur gaat naar de logica van opeenvolgende kamers. Warme kleuren, een krachtige verlichting en informatiezuilen overheersen in de ruimte. Bastin streefde echter naar de essentie en maakte gebruik van ruwe materialen met een minerale oorsprong. De zalen werden daarenboven opgesplitst door tussenwanden en de vitrinekasten stonden naast elkaar tegen de muren.
De nieuwe indeling vermijdt struikelblokken. Men tracht, opnieuw op basis van de interpretatie van de oorspronkelijke architectuur, ook een sociologische reflectie te verduidelijken over musea en de manier waarop die bezocht worden. Men wil loskomen van het systeem van opeenvolgende kamers bijvoorbeeld, en dat is eigenlijk wat de plek zelf al ingaf: de centrale trap, de toegang tot alle hoeken van de ruimte, zalen die afzonderlijk functioneren en waarboven balkons uitsteken. De verdieping heeft een kruisvormig plan, en men verplaatst zich van het centrum naar de vier uithoeken. De zalen worden zenitaal verlicht via dakvensters. De symboliek van deze inrichting gaat verder dan de ruimtelijke organisatie: elke zaal is een plek voor innerlijke reflectie, vergelijkbaar met een kapel. De architecten van Ekla wilden verder gaan met deze symboliek en breken met de traditionele opstelling zoals ook Bastin had gedaan. Ze laten de kijker individueel de collectie ontdekken: als bezoeker moet je je blik scherpstellen vooraleer je de tentoonstellingszalen binnengaat. Er worden nieuwe scenografische instrumenten ontworpen en in de tentoonstellingszalen worden suggestieve citaten op de muren aangebracht in plaats van de etiquettes met tekst op de nieuw ontworpen vitrinekasten aan te brengen. Zo gebeurt de lezing van de tentoonstelling over de hele ruimte. Men wil loskomen van de klassiekere presentatievormen, zoals schappen of massieve sokkels, en maakt daarom gebruik van geplooid plaatstaal. Met spots in de plaats van lichtroosters zijn de schaduwen van de tentoongestelde voorwerpen duidelijker en het spel van reflecties op de ramen van de vitrine maakt een brug naar de werkelijkheid. Door deze opstelling wordt elk object tegelijkertijd verheerlijkt in zijn uniciteit en gerelativeerd in een groter geheel.
Een bezoek aan de galerij en twee van de vier zalen die al heringericht zijn, bevestigt dat de renovatie die in fases verloopt, zal resulteren in een betere coherentie van het geheel. Het karakter van de zalen, die vaak vergeleken worden met schepen volgeladen met schatten, wordt hierdoor nog versterkt. Tussen de ruimtes ingericht door Roger Bastin en het resultaat van de interpretatie ervan door Ekla, is uiteindelijk de creatie van een complexe plek merkbaar. De renovatie, die profiteert van de culturele evolutie van de voorbije jaren, prikkelt de geest. De waarde van de verbouwing is natuurlijk dat ze aansluit bij de verwachtingen van onze tijd. Anderzijds wordt de sfeer van de zalen gedramatiseerd en dat versterkt het kostbare karakter van de sporen uit het verleden. Komt het er vandaag niet op aan om de toegang tot cultuur – die momenteel terrein verliest – aantrekkelijker te maken door in te zetten op exclusiviteit? Deze scenografie, die meer dan vroeger de actieve betrokkenheid van de bezoeker vereist, laat het model van massa-educatie achter zich. Een laatste detail bevestigt deze trend: de verklarende borden en de banken zijn vervangen door infoblaadjes en verplaatsbare krukjes.

download pdf
Ekla
Mariemont | 2011
A+228
pagina's 102-103

Mensen die dit artikel lazen bekeken ook

    Luifel

    Er breidt zich langzaam maar zeker een witte pixelwolk uit over het land. Een ludieke studie van de openbare ruimte, BXL 100, (> A+213) resulteert sinds 2011 in een aantal ingrepen in de openbare ruimte. Ze duiken op in het Brusselse Sint-Gillis en worden ontwikkeld in het Gentse Ledeberg. In Mechelen siert een luifel sinds kort het nieuw aangelegde Pasbrugplein.

    lees meer

    Belvédère des Coteaux de la Citadelle de Liège

    En porte-à-faux, la plate-forme triangulaire de 60 m² culmine sur le versant sud des Coteaux de la Citadelle. Le belvédère, imaginé par le bureau d’études paysage du Service de l’Aménagement des espaces publics de la Ville de Liège, a été conçu et réalisé par le Bureau d’études Greisch. Il fait partie du réaménagement complet des [...]

    lees meer

    Porte-à-faux

    Quatre ouvrages architecturaux récents
ou en cours de réalisation montrent des résolutions particulières à la réalisation de porte-à-faux, pour des programmes et avec des matériaux différents. Cet auvent carré en béton, réalisé dans le cadre d’un contrat de quartier pour un jardin récréatif à Molenbeek-Saint-Jean, se compose d’une grille octogonale de poutres. Les poutres aux côtés ont un très grand moment sur appui. Ces moments coïncident avec le moment d’une poutre en porte-à-faux de 9 m soumise à la même charge. Les poutres centrales de l’auvent ont quant à elles un grand moment en travée, comparable à celui d’une poutre avec une portée de 18 mètres.

    lees meer
© Michel Lechien
© Michel Lechien
© Michel Lechien

schrijf je in voor de nieuwsbrief