14 sociale huurappartementen in twee identieke blokken

Architectenbureau Jan Maenhout
gepubliceerd op 17.09.2012 | tekst Chloë Raemdonck
© Joris Smet
© Joris Smet

Nog niet zo gek lang geleden was het Eilandje niet meer dan een slordige blinde vlek in het Antwerpse stadsweefsel. De laatste jaren klauterde de wijk uit haar isolement dankzij allerhande prestigieuze projecten. Die dreigen nu voor een nieuw isolement te zorgen: dat van de rijke blanke middenklasse. Gelukkig is het niet alles blingbling wat de klok slaat.

Het Eilandje is een historisch beladen zone in Antwerpen. Van hieruit ontwikkelde zich vanaf de 16e eeuw de Antwerpse haven. Maar de site werd het slachtoffer van zijn eigen succes. Door de steeds groter wordende haven raakten de kleinere dokken in onbruik, waardoor het Eilandje enkele decennia een ‘vergeten’ plek in het stadsweefsel was. Pas de laatste vijftien jaar wordt de zone opnieuw ontwikkeld. Nieuwbouwwoningen, waaronder de woontorens van internationale kleppers als Chipperfield en Diener & Diener, rijzen op naast de historische pakhuizen in het industrieel voorgeborchte van de Antwerpse haven. Zo ook de veertien sociale appartementen van Architectenbureau Jan Maenhout.
Het bouwblok zit ingeklemd tussen twee evenwijdige straten, op een rechthoekige kavel met noord-zuidoriëntatie. De ontwerper koos voor twee identieke volumes, met terrassen op het zuiden en slaapkamers op het noorden. Omdat de volumes dezelfde oriëntatie hebben, ontstaan er twee verschillende straatgevels.
Tussen de twee volumes wordt het binnengebied gebruikt als tuin, deels privé voor de bewoners van het gelijkvloers, deels publiek. Door de restanten van de bestaande scheimuren enkel te kaleien, blijft in deze binnentuin een referentie aan de industriële geschiedenis van de plek aanwezig. De ontwerper kiest bovendien voor een ingetogen houding tegenover de historische pakhuizen die het gebouw omringen. Sobere elementen, zoals een prefab betonnen sokkel en een zachtrode gevelsteen, worden gecombineerd met schrijnwerk in grijstinten.
In 2002 kreeg het masterplan dat Buro 5 (NL) voor het Eilandje ontwikkelde groen licht. Dit masterplan stelt onder andere sociale integratie voorop. Door een goede mix tussen particuliere projecten en sociale projecten, tussen wonen, werken en vrije tijd, wordt getracht de sociale cohesie in de wijk te versterken. Een voorbeeld hiervan is het plan van aanleg voor het nieuwe Cadixplein, een project dat op basis van bewonersparticipatie ontwikkeld wordt.
De woningen van Architectenbureau Jan Maenhout passen in deze context. Ze voldoen bovendien aan een moderne visie op sociaal wonen. Onontbeerlijk hierbij is de gebruiksvriendelijkheid en duurzaamheid van de bouwmaterialen en technieken. Daarenboven zijn de appartementen energiezuinig. Niet door veel geld te investeren in overbodige technische systemen, maar door het doeltreffend toepassen van de basisprincipes van het energiezuinig bouwen. Technisch worden er enkel een zonneboiler, regenwaterrecuperatie en efficiënte condenserende gaswandketels voorzien. Architecturaal wordt er gekozen voor een compact volume en wordt de oriëntatie uitgebuit door de terrassen te voorzien van sluitbare glazen schuifpanelen. Hierdoor ontstaan er verschillende glazen erkers in de gevel die het gebouw een uitgesproken architecturale uitstraling geven. In de winter werken deze erkers als wintertuinen en cumuleren ze de zonnewarmte, ‘s zomers kunnen ze opengezet worden en dienen ze als terras.
Wanneer je vandaag door de Cadixstraat loopt, zie je inderdaad dat sommige wijd openstaan en als terras gebruikt worden, inclusief terrasmeubilair, terwijl andere op een kiertje staan en als plantentuin fungeren. Eén serre werd zelfs door de bewoners geclaimd als binnenruimte door vakkundig aangebrachte gordijnen. De sociale appartementen van Jan Maenhout architecten staan een individuele toets niet in de weg. Een lijn die hopelijk wordt doorgezet in de verdere ontwikkeling van het Eilandje.

download pdf
Architectenbureau Jan Maenhout
Antwerpen | 2012
A+237
pagina's 40-41

Mensen die dit artikel lazen bekeken ook

    Belvédère des Coteaux de la Citadelle de Liège

    En porte-à-faux, la plate-forme triangulaire de 60 m² culmine sur le versant sud des Coteaux de la Citadelle. Le belvédère, imaginé par le bureau d’études paysage du Service de l’Aménagement des espaces publics de la Ville de Liège, a été conçu et réalisé par le Bureau d’études Greisch. Il fait partie du réaménagement complet des [...]

    lees meer

    Porte-à-faux

    Quatre ouvrages architecturaux récents
ou en cours de réalisation montrent des résolutions particulières à la réalisation de porte-à-faux, pour des programmes et avec des matériaux différents. Cet auvent carré en béton, réalisé dans le cadre d’un contrat de quartier pour un jardin récréatif à Molenbeek-Saint-Jean, se compose d’une grille octogonale de poutres. Les poutres aux côtés ont un très grand moment sur appui. Ces moments coïncident avec le moment d’une poutre en porte-à-faux de 9 m soumise à la même charge. Les poutres centrales de l’auvent ont quant à elles un grand moment en travée, comparable à celui d’une poutre avec une portée de 18 mètres.

    lees meer

    Luifel

    Er breidt zich langzaam maar zeker een witte pixelwolk uit over het land. Een ludieke studie van de openbare ruimte, BXL 100, (> A+213) resulteert sinds 2011 in een aantal ingrepen in de openbare ruimte. Ze duiken op in het Brusselse Sint-Gillis en worden ontwikkeld in het Gentse Ledeberg. In Mechelen siert een luifel sinds kort het nieuw aangelegde Pasbrugplein.

    lees meer
© Joris Smet
© Joris Smet

schrijf je in voor de nieuwsbrief