Mauricio Pezo en Sofia von Ellrichshausen

gepubliceerd op 11.02.2014 | tekst Audrey Contesse

“In de actieve carrière van een architect vind je misschien niet meer dan een of twee ideeën. De projecten lijken allemaal variaties op dat beperkt aantal ideeën. En de levensduur daarvan is in werkelijkheid heel kort. De levensduur van een project is eigenlijk te kort om een idee volledig of zelfs maar gedeeltelijk in zijn essentie uit te putten.” Dit vertrouwt Sofia von Ellrichshausen ons toe tijdens een voorbereidend gesprek voor haar lezing samen met Mauricio Pezo in het kader van de programmering A+ Architecture in Belgium/Bozar Architecture op 11 maart 2014. Dit jonge Chileense bureau houdt er een geëngageerde praktijk op na, evenals een zeer heldere kijk op het werk en de positie van de architect : “Een architectuurwedstrijd is het slechtste mechanisme dat architecten ooit bedachten. Het is een vreselijke praktijk die voortspruit louter uit de ambities van de architecten zelf.” En passant werd er ook nog van gedachten gewisseld over kunst, en over de Alice-in-Wonderland-strategie.

pezzo2© Pezo von Ellrichshausen

A+ Het bureau bestaat al sinds 2002 : hoe begon het allemaal? Hoe werken jullie samen? Hoe is het bureau georganiseerd?
mauricio pezo Wij leerden elkaar kennen in Buenos Aires. Puur bij toeval, zoals elke leuke ontmoeting. Sofia voltooide haar studie aan de Universidad de Buenos Aires en ik was er voor een lezing over mijn Masterthesis. Maar het was niet dààr dat we elkaar leerden kennen. Dat gebeurde ergens toevallig. Het had iets irrationeels, maar ook heel intens. Na een paar weken besloten we samen op te trekken en terug te keren naar Chili. Sedertdien zijn wij dus partners en een echtpaar en maken wij geen onderscheid tussen werk en leven.
sofia von ellrichshausen We werken zoveel als wij kunnen. En dat valt niet moeilijk – ik bedoel : het is immers wat we allebei graag doen. Dus doen we het samen. Wij tekenen, schilderen, reizen,… samen. Ik vermoed dat elke architect dat doet, maar misschien behoren wij tot de weinigen die ons privéleven niet scheiden van ons beroepsleven. Een dubbelleven leiden zou ons niet lukken. Daarvoor zijn wij te innig verbonden.
mauricio pezo Wij werken met een heel klein team : wij tweeën, een paar architecten en nog een paar medewerkers. Nooit meer dan acht mensen. Wij hebben ook niet de ambitie te groeien. Wij denken dat je geen grote bouwwerken moet opzetten om jezelf op de kaart te zetten.

A+ U omschrijft uw bureau als een ‘kunst- en architectuurstudio’. Waar ligt in uw praktijk volgens u de grens tussen kunst en architectuur? Welke plaats bekleden bijvoorbeeld de axonometrische doorsneden in olieverf op canvas in uw projecten? Zijn zij ‘alleen maar’ kunstwerken, of maken zij als centraal element deel uit van de uitwerking van het architectuurproject?
sofia von ellrichshausen Wij geloven niet in het traditionele onderscheid tussen kunst en architectuur. Wij werken gewoon binnen een beperkt aantal verschillende formats. Wij doen geen grootschalige projecten en houden ons ook niet bezig met stads-, bedrijfs- of commerciële architectuur. Wij situeren ons werk graag tussen kunst en architectuur, precies omdat we zo de graad van autonomie van onze uitgangspunten voor het werk kunnen bepalen. Het voornaamste onderscheid zit hem in die beginvraag. Het is misschien alleen in dat onbeduidend beginmoment waarop de lijn tussen autonomie en compromis getrokken wordt, dat ideeën opkomen waarop we kunnen doorgaan. In het geval van een kunstwerk neem je meer besluiten dan je argumenten hebt. In architectuur moeten de argumenten eerst uitgeklaard worden, maar – dat is althans onze opvatting – er moet altijd ook een uiteindelijk besluit zijn, een statement, een persoonlijk standpunt waarmee je uiteindelijk een positie inneemt binnen een specifieke context.
mauricio pezo We illustreren dat subtiele onderscheid graag aan de hand van Lewis Carrolls Alice in Wonderland. Er is een passage waar de Koning en de Koningin een vonnis moeten vellen over een paar konijnen die enkele rozen in een verkeerde kleur geschilderd hebben. De Koning zegt : “Toon ons het bewijs zodat wij een vonnis kunnen vellen”, maar de Koningin corrigeert hem onmiddellijk met “Nee, eerst het vonnis, dan het bewijsmateriaal”. Misschien is dat wel het enige verschil tussen kunst en architectuur. Het zit zeker niet in hoe wij een architecturale ruimte willen bedenken, creëren en beleven. In plaats van te proberen een pseudo-artistieke architectuur neer te zetten, besteden wij onze tijd liever aan het onderzoeken van de mogelijkheden van een architectonische kunst, een domein dat nog maar weinig verkend is.
sofia von ellrichshausen Binnen die benadering of die intentie zien wij die axonometrische doorsneden als een middel om de ruimtestructuur van een gebouw samen te vatten. Zij tekenen tegelijk de binnenkant en de buitenkant van een stuk zonder de samenhang en het geheel van het ruimtelijk systeem te verstoren.
mauricio pezo Zij vormen wel degelijk een kunstwerk op zich. Wij gebruiken daarvoor een tamelijk traditionele techniek. Het gaat gewoon om een tekening die wordt overgebracht op doek en vervolgens met verschillende lagen olieverf geschilderd wordt. Het zijn op zichzelf staande stukken die niet alleen een architecturaal idee vastleggen, maar ook een tijdsverloop. Zij maken deel uit van een traag ontstaans-proces. Zij worden met de hand gemaakt, zelfs al zijn de oorspronkelijke studies misschien digitaal. We willen het architecturaal creatieproces beslist niet romantiseren. Het interesseert ons niet honderden studies uit te werken alleen maar om mogelijkheden uit te testen, of om eens te laten zien hoe moeilijk ons werk is. Dat is volgens mij een gerieflijke misvatting van de architectuurpraktijk die heel goed werkt bij politici en nog beter bij de media. Maar het gaat natuurlijk niet om de hoeveelheid werk, het gaat om de intensiteit, precisie of kwaliteit. Een persoonlijke methode hanteren is niet alleen nodig, het is ook onvermijdelijk. Diepgaand inzicht in de eigen methode is echter niet hetzelfde als het anekdotisch uitleggen van een vormgevingsproces, wat je gewoonlijk hoort als je architecten over hun werk hoort praten. Wij zijn van mening dat het uiteindelijke werkstuk het meest relevante moment van de hele onderneming is. Het feit dat we zoveel tijd steken in het maken van een schilderij zegt misschien alleen maar iets over ons werktempo, dat ook traag is en in één richting loopt, monothematisch.
sofia von ellrichshausen Of over ons denkritme, dat nog trager is.
Lees meer in A+246...
pezzo1© Pezo von Ellrichshausen

 

schrijf je in voor de nieuwsbrief